AardappelSolanum tuberosum

De aardappel wil volle zon en lucht: een goed verluchte rij droogt snel op na de regen, wat de aardappelziekte vertraagt. Vermijd vochtige laagtes en ingesloten hoeken waar de ochtendmist blijft hangen. Ze is ideaal om een nieuw perceel of een oud gazon te openen, want het aanaarden en haar dichte loof verstikken het onkruid. Houd haar weg van tomaten, die dezelfde aardappelziekte delen, en plant haar niet binnen vier jaar op dezelfde plek terug, aangezien rotatie de enige echte bescherming is tegen coloradokevers en aaltjes. Een rij tuinbonen of bonen ernaast past haar heel goed.

Een losse bodem tot dertig centimeter diep, rijk aan humus en eerder zuur, geeft de beste aardappelen. Spreid al in de herfst drie tot vier kilo rijpe compost per vierkante meter of goed verteerde mest uit, en maak los met een woelvork. Geef in het voorjaar nooit verse mest of kalk: die bevorderen schurft, die kurkachtige korsten op de schil. In een kleigrond vermijdt de teelt op ruggen of onder een dikke mulch van hooi, zonder te graven, verdichting en vergemakkelijkt ze de oogst. Verwijder stenen en kweekgraswortels, die de knollen doorboren.

Koop gecertificeerd pootgoed, maat 28 tot 35 millimeter, liever dan consumptieaardappelen, die vaak tegen kieming behandeld zijn en virussen dragen. Kies volgens het gebruik: een vroege zoals Charlotte of Nicola om vanaf juni te eten, een ras dat sterk is tegen de aardappelziekte zoals Sarpo Mira of Alouette voor de bewaring. Reken op tweeënhalve kilo voor tien meter rij. Laat ze vanaf half februari voorkiemen in een kistje in een lichte ruimte van 10 °C: in vijf weken verschijnen korte, paarsachtige kiemen. Een voorgekiemde poter komt tien dagen vroeger op en ontsnapt beter aan de aardappelziekte van juli.

Poot de vroege rassen rond 15 maart onder vliesdoek en de andere rassen van 1 tot 25 april, wanneer de bodem 8 tot 10 °C bereikt en de sering op het punt staat te bloeien; een late vorst maakt het loof zwart, maar de plant loopt opnieuw uit. Trek voren van tien tot vijftien centimeter diep met zeventig centimeter tussenruimte, leg om de vijfendertig centimeter een poter met de kiemen naar boven, zonder ze te breken, en dek af met tien centimeter fijne grond. Bij de methode zonder spitten legt u de poters op de grond en bedekt u ze met twintig centimeter hooi: de knollen vormen zich onder de mulch en worden met de hand geplukt.

De aardappel groeit graag in een kweekzak, een grote vuilnisbak met gaten of een bak van minstens veertig liter. Breng vijftien centimeter mengsel van potgrond en compost aan, leg er twee of drie voorgekiemde poters op, dek af met tien centimeter, en voeg substraat toe naarmate het loof groeit, tot bovenaan de bak: dat is aanaarden in pot. Kies een vroeg ras, dat sneller is, en zet de bak in de zon. Giet regelmatig, het substraat droogt snel uit, zonder ooit te laten verzuipen. Reken op een tot twee kilo per bak, geoogst door in juni of juli gewoon alles op een zeil om te kiepen.

In maart niet-voorgekiemde knollen poten in een koude grond, die rotten of pas in mei opkomen. Aardappelen uit de winkel gebruiken, die niet kiemen of virussen meebrengen. In het voorjaar kalk of verse mest geven, en schurftige knollen oogsten. Vergeten aan te aarden: de aardappelen worden groen in het licht en giftig. Dicht poten, wat de aardappelziekte bevordert en kleine knollen geeft. De coloradokevers een week lang hun gang laten gaan zonder ze te rapen. En het volgende jaar opnieuw aardappelen op dezelfde plek zetten, en zich verbazen over de slechte oogsten.

In België stelt de aardappel zich meestal tevreden met de regen. Het enige moment waarop water echt telt, is de knolvorming, die begint bij de bloei: als het van half juni tot half juli droog is, giet u eenmaal per week overvloedig, vijftien tot twintig liter per meter rij, aan de voet en ’s morgens. Een bodem die droogte en regen afwisselt, geeft gebarsten of holle knollen. Maak het loof niet nat, want de aardappelziekte kiemt in de druppels. Stop drie weken voor de oogst van de bewaarrassen met gieten, zodat de schil kan verharden.

Aanaarden is het sleutelgebaar van de teelt. Wanneer het loof vijftien tot twintig centimeter hoog is, brengt u met een schoffel of een hak de grond tussen de rijen tegen de stengels aan, tot alleen nog de top van de planten uitsteekt. Herhaal dit drie weken later om een rug van vijfentwintig tot dertig centimeter te vormen. Dit gebaar vermenigvuldigt de knollen, die zich vormen op de ingegraven stengel, beschermt ze tegen het licht dat ze groen maakt, en begraaft het onkruid. Een dikke mulch van hooi of stro kan het tweede aanaarden vervangen, houdt de koelte vast en maakt de oogst schoon en gemakkelijk.

De basisbemesting van de herfst volstaat; een overmaat aan stikstof in het voorjaar geeft enorm loof en melige knollen die slecht bewaren. Als de bodem arm is, levert een handvol houtas per meter rij bij het aanaarden de kalium die de knolvorming bevordert. Na het laatste aanaarden mulcht u de ruggen met tien centimeter stro, hooi of gedroogd grasmaaisel: de bodem blijft koel, het onkruid wordt verstikt en de knollen die aan de oppervlakte komen, worden niet groen. Deze dikke mulch is ook de beste bescherming tegen barsten door een hevige regen na een droge periode.

De aardappelziekte duikt op na drie warme en vochtige dagen, vaak begin juli: bruine vlekken met een witte rand onder de bladeren. Voorkom ze door vroeg te poten, ruim te spreiden, resistente rassen te kiezen en vanaf half juni bij onweerachtig weer om de tien dagen een heermoesaftreksel te verstuiven. Vanaf de eerste vlekken snijdt u het aangetaste loof weg; is de aantasting algemeen, maai dan alles vlak boven de grond af en wacht twee weken voor u oogst. Tegen de coloradokever raapt u elke morgen kevers en larven in een emmer zeepwater en plet u de oranje eitjes onder de bladeren. Slakken graven in de knollen in vochtige gronden: oogst vroeg.

Februari: het pootgoed in kistjes laten voorkiemen. Half maart: de vroege rassen poten onder vliesdoek. April: de bewaarrassen poten, vliesdoek bij aangekondigde vorst. Mei: opkomst, eerste aanaarden op twintig centimeter, eerste ronde tegen coloradokevers. Juni: tweede aanaarden, mulchen, bloei, heermoes bij vochtig weer, oogst van de vroege rassen vanaf het einde van de maand. Juli: dagelijkse controle op aardappelziekte, gieten bij droogte, aangetast loof wegsnijden. Augustus: vergelen van het loof, stoppen met gieten, oogst van de middenlate rassen. September: de bewaarrassen rooien bij droog weer, drogen en sorteren. Oktober: opslag in de kelder, groenbemester op het perceel.

De vroege rassen oogst u naar behoefte vanaf de bloei, door de hand onder de mulch te schuiven of een plant met de spitvork op te lichten, wanneer de schil onder de duim loslaat. De bewaarrassen wachten op het volledig afsterven van het loof, twee tot drie weken na het vergelen, zodat de schil verhardt. Rooi bij droog weer, door de vork op dertig centimeter van de plant in de grond te steken, laat twee uur op de grond drogen, sorteer en haal binnen zonder te wassen. Om de oogsten te spreiden, combineert u een vroeg ras gepoot in maart, een middenlaat en een bewaarras. Een tweede poting van vroege rassen half juli geeft nieuwe aardappelen voor Allerheiligen.