KomkommerCucumis sativus

De komkommer wil constante warmte, nog meer dan de tomaat. In België zijn de serre, de tunnel of een hoge kweekbak zijn beste bondgenoten; anders reserveert u voor hem de voet van een muur op het zuiden, beschut tegen frisse wind, waar de warmte zich in de namiddag opstapelt. Voorzie van meet af aan een verticale teelt aan een rek of net: dat neemt minder plaats in, verlucht het blad en geeft rechte vruchten. Vermijd de plek van de courgettes, meloenen of pompoenen van vorig jaar, die dezelfde ziekten delen. In de serre zet u hem op afstand van de tomaten: hij houdt van een vochtigere lucht dan zij.

Twee tot drie weken voor het planten maakt u voor elke plant een gat van dertig centimeter in alle richtingen en vult u het met een mengsel van gelijke delen grond en rijpe compost, in de vorm van een kleine heuvel. De lichte gisting van de compost verwarmt de grond, wat de komkommer bijzonder waardeert. In een kleigrond maakt u de grond lichter met grof zand of bladcompost: de oppervlakkige wortels van de komkommer stikken in een verdichte, met water verzadigde bodem. Een zwarte folie of een donkere mulch, tien dagen voor het planten aangebracht, wint enkele kostbare graden in de bodem.

Zaai tussen 20 april en 10 mei voor een teelt onder beschutting, rond 5 mei voor de open lucht. Het zaad vereist 22 tot 25 °C om te kiemen: zet de potjes op een radiator, in een minikasje binnen of op een verwarmingsmat, en haal ze bij de opkomst uit de warmte om uitrekken te vermijden. De zogenaamde parthenocarpe rassen, zonder bitterheid, dragen vrucht zonder bestuiving en zijn perfect geschikt voor de serre. In open lucht kiest u liever een korte komkommer of een augurk, die meer verdraagt. Een tweede zaai eind juni, uitgeplant in juli, neemt over wanneer de eerste planten in september moe worden.

Plant een jonge plant met twee of drie echte bladeren, nooit een oudere plant die al begonnen is te ranken. Haal hem voorzichtig uit de pot met de kluit intact, zet hem op de voorbereide heuvel met de wortelhals iets verhoogd, en giet met lauw water. In de serre plant u vanaf half mei; in open lucht wacht u tot eind mei en zet u de eerste week een stolp of een vliesdoek. Bevestig meteen het touw of het rek en leid de stengel door hem zachtjes met de wijzers van de klok mee te winden. Bescherm de wortelhals tegen slakken, die dol zijn op jonge planten.

Een komkommer in pot op een warm balkon geeft gemakkelijk een tiental vruchten. Kies een bak van vijfentwintig tot dertig liter, potgrond verrijkt met een derde compost, en een stevige steun bevestigd aan de muur of de balustrade: de plant klimt tot twee meter hoog. Compacte rassen, die vaak voor het balkon worden aangeboden, stellen zich tevreden met een pot van vijftien liter. De ideale ligging is zuid of zuidwest, beschut tegen de wind die het blad uitdroogt. Het substraat moet voortdurend vochtig blijven: in juli giet u elke morgen met lauw water en plaatst u een schotel. Een vloeibare meststof om de tien dagen ondersteunt de productie.

Begin april zaaien en blijven zitten met een verwarde plant van vijftig centimeter die nooit aanslaat. Planten in een bodem van 12 °C: de komkommer kwijnt weg, vergeelt en wordt door de slakken opgegeten. Gieten met koud water uit de slang, wat een schok veroorzaakt en de vruchten bitter maakt. Een plant die zou moeten klimmen over de grond laten kruipen, met kromme en rotte vruchten als gevolg. In de serre klassieke en parthenocarpe komkommers naast elkaar telen, wat opgezwollen vruchten vol zaden geeft. Een vrucht aan de plant laten vergelen, wat de productie van de volgende stillegt.

De komkommer drinkt veel en regelmatig. Giet aan de voet, met niet-ijskoud water, om de twee dagen bij warm weer, elke dag in de serre in volle productie, drie tot vijf liter per plant. Regelmaat is belangrijker dan hoeveelheid: een bodem die uitdroogt en zich dan volzuigt, geeft bittere, ingesnoerde of holle vruchten. Een druppelslang of een omgekeerde fles doet wonderen. In de serre giet u ook de paden en beneveld u ’s morgens het blad bij grote hitte om de luchtvochtigheid op peil te houden, wat spintmijten afweert. Vermijd daarentegen het blad ’s avonds nat te maken.

Mulch meteen na het planten in de serre, en zodra de bodem opgewarmd is in open lucht, met vijf tot acht centimeter stro of gedroogd grasmaaisel. Op een terras doet een mulch van hennep of vlas het even goed. De komkommer produceert snel en put de reserves vlug uit: geef in het begin van de teelt om de twee weken een brandnetelgier verdund tot 10 %, en vanaf de eerste vruchten een smeerwortelgier of een organische meststof rijk aan kalium. Een kraag van rijpe compost aan de voet in juli geeft een plant die uitgeput raakt een nieuwe impuls. Vermijd een overmaat aan stikstofmeststoffen, die maken de vruchten waterig.

Leid de hoofdstengel langs zijn steun door hem elke week rond het touw te winden of met een soepel bindsel aan het rek vast te maken. Verwijder bloemen en zijscheuten op de eerste veertig centimeter zodat de plant zich kan vestigen. Daarboven snoeit u de zijstengels na het tweede blad dat op een vrucht volgt, dat brengt groei en productie in evenwicht. Wanneer de hoofdstengel de nok van de serre of de top van de steun bereikt, knipt u de top eraf: de zijscheuten nemen over. Verwijder vergeelde onderste bladeren en misvormde vruchten, die onnodig sap opzuigen. Bij klassieke rassen verwijdert u de mannelijke bloemen niet.

In de serre zijn echte meeldauw en spintmijten de twee plagen van de zomer. Verlucht elke dag ruim vanaf 20 °C, beneveld bij grote hitte, giet de paden en zet de planten ruim uit elkaar: droge, opgesloten lucht zet voor hen de deur open. Verstuif melk verdund tot 10 % of een heermoesaftreksel vanaf de eerste witte vlekken. Tegen spintmijten: ’s morgens het blad afspoelen en groene zeep onder de bladeren. Bladluizen verdrinken in verdunde groene zeep. Een plant die plots verwelkt, lijdt vaak aan voetrot: giet op afstand van de stengel en maak de heuvel het volgende jaar hoger.

Eind april: zaaien in de warmte op de radiator. Half mei: uitplanten in de serre met touw en mulch; eind mei in open lucht onder een stolp. Juni: wekelijks leiden, onderste scheuten verwijderen, brandnetelgier, eerste dagelijkse gietbeurt bij warm weer. Eind juni: tweede zaai voor de aflossing. Juli: om de twee dagen oogsten, de serre dagelijks verluchten, benevelen, smeerwortelgier, controle op spintmijten. Augustus: de top afknippen bij de nok, melk verstuiven tegen echte meeldauw, de aflossingsplanten uitplanten. September: de jonge planten produceren tot de eerste kou. Oktober: uittrekken, opruimen en de steunen ontsmetten.

Oogst ’s morgens vroeg, met een mes, zonder ooit aan de stengel te trekken, zodra de vrucht zijn grootte heeft en de schil nog mooi groen en stevig is. In de serre is het plukken in juli-augustus bijna dagelijks. Een vergeten vrucht vergeelt, vult zich met zaden en geeft de plant het signaal om te stoppen: verwijder hem zonder spijt. De aflossingszaai die in juli wordt uitgeplant, verlengt de oogst tot in oktober, vooral onder beschutting. Bij de eerste frisse nachten sluit u de serre ’s avonds en bedekt u de buitenplanten met een vliesdoek. Augurken plukt u dagelijks bij vier of vijf centimeter, wat hun productie eindeloos stimuleert.