AubergineSolanum melongena

De aubergine is de meest koudegevoelige van de nachtschadeachtigen: ze groeit pas echt boven 18 °C en haar bloemen vallen af bij minder dan 15 °C ’s nachts. In België zijn de serre of de tunnel bijna onmisbaar voor een oogst die naam waardig; het geloofwaardige alternatief is een grote zwarte pot tegen een muur op het zuiden, in een windvrije hoek. Zet haar op de warmste plek waarover u beschikt, desnoods ten koste van een tomaat. Vermijd de buurt van aardappelen, waarvan de coloradokevers dol zijn op haar blad, en de plek van de nachtschadeachtigen van vorig jaar.

De aubergine eist een rijke, lichte en vooral warme bodem. Maak diep los, werk drie tot vier kilo rijpe compost per vierkante meter en een handvol houtas in, en vorm dan een heuvel van twintig centimeter, in kleigrond verlicht met zand. Bedek het bed drie weken voor het planten met een zwarte folie of een donkere mulch om de warmte op te slaan; in de serre wint deze voorzorg alleen al tien dagen. Vermijd verse mest en stikstofmeststof, die een prachtige plant zonder vruchten geven. Een bodem die drassig blijft, is uit den boze: de wortels rotten en de plant verwelkt onherroepelijk.

Zaai van half februari tot begin maart: later volstaat het seizoen niet. Het kiemen vraagt 25 tot 28 °C, op een radiator, een verwarmingsmat of bovenop een koelkast, en duurt twee tot drie weken. Geef vanaf de opkomst maximaal licht, ideaal onder een kweeklamp, anders schieten de zaailingen omhoog. Kies vroege rassen met langwerpige of kleine vruchten, die in ons klimaat productiever zijn dan de klassieke grote paarse. Hebt u in februari warmte noch licht, koop dan in mei twee of drie geënte planten in het tuincentrum: ze zijn duurder maar duidelijk krachtiger.

Plant een plant van twintig centimeter met een stevige stengel, een goede week afgehard, in de serre vanaf 20 mei en in open lucht pas begin juni, wanneer de nachten niet meer onder 12 °C zakken. Houd vijftig centimeter afstand, plant op het niveau van de wortelhals zonder de stengel in te graven, en giet met lauw water. Steek de stok in de grond voordat u de plant zet, want de plant wordt zwaar en broos. Een stolp, een vliesdoek of een afgesneden fles tijdens de eerste tien nachten vermijdt de groeistilstand. Bescherm tegen de wind: één windvlaag scheurt de brede bladeren en kost weken groei.

Op een warm terras slaagt de aubergine in pot vaak beter dan in volle grond, omdat het substraat er snel opwarmt. Voorzie vijftien tot twintig liter per plant, een donkere pot, een rijke potgrond met een kwart compost en een drainerende laag. Zet hem op het zuiden tegen een muur, haal hem binnen of dek hem af bij de koude dagen van juni. Giet regelmatig zonder water in de schotel te laten staan, en voed vanaf de bloei om de tien dagen met een vloeibare tomatenmeststof. Dwergrassen of rassen met minivruchten geven in pot een tiental vruchten, wat heel behoorlijk is.

Half mei in volle grond planten, zoals de tomaten, en de plant tot juli stil zien staan. In april zaaien, te laat om voor de vorst te oogsten. Met koud water gieten, wat de kluit afkoelt en de bloemen doet afvallen. Tien vruchten laten vormen op een plant in open lucht: geen enkele groeit volledig uit. Vergeten de coloradokevers in de gaten te houden, die een plant in drie dagen kaalvreten. Te laat plukken, wanneer de vrucht dof is, vol zaden en bitter. Zich zorgen maken over de kleine stekels op de kelk: die zijn normaal, draag gewoon handschoenen bij de oogst.

De aubergine vreest dorst evenzeer als overmaat. Giet aan de voet met lauw water, twee tot drie liter per plant, tweemaal per week in volle grond, vaker in pot en bij grote hitte, en laat de oppervlakte licht opdrogen tussen twee beurten. Een voortdurend drassige bodem veroorzaakt verwelking en vergeling; waterstress doet de bloemen afvallen en maakt het vruchtvlees hard. Giet ’s morgens, nooit op het blad. In de serre beneveld u bij grote hitte de bodem en de paden om de luchtvochtigheid op peil te houden, wat spintmijten beperkt en de bevruchting van de bloemen helpt.

Wacht tot de bodem echt warm is, half juni, om een mulch aan te brengen, bij voorkeur een donkere: bladcompost, miscanthusmulch of gedroogd grasmaaisel, in een laag van vijf centimeter. Een zwarte folie die onder de planten blijft liggen, dient als mulch in de serre. De aubergine is op de lange duur gulzig: smeerwortelgier verdund tot 10 % om de twee weken vanaf de bloei, of een organische tomatenmeststof. Voeg in juli een kraag van compost toe. Een plant waarvan de bladeren midden in de zomer verbleken, heeft vaker voeding tekort dan water. Paarsachtige bladeren wijzen op een te koude bodem, niet op een tekort.

Top de plant wanneer hij dertig centimeter hoog is; hij vertakt zich dan in drie of vier gesteltakken die u met soepele bindsels aan de stok vastmaakt. Verwijder de scheuten en bladeren die onder de eerste vork ontstaan. In de serre behoudt u twee of drie stengels en verwijdert u de zijscheuten boven het tweede blad na een bloem. Beperk de belasting: vijf of zes vruchten per plant in open lucht, acht tot tien in de serre, door vanaf half augustus de overtollige bloemen weg te nemen. Verwijder regelmatig de vergeelde onderste bladeren en de verwelkte bloemen, die grauwe schimmel aantrekken.

De coloradokever verkiest de aubergine boven de aardappel: inspecteer vanaf juni tweemaal per week de onderkant van de bladeren, plet de oranje eiklompjes en raap larven en volwassen kevers in een emmer zeepwater. Houd de teelt ver van elke rij aardappelen. In de serre doen spintmijten bij warm en droog weer de bladeren grijs kleuren en dan verdrogen: beneveld elke morgen, verlucht en spoel de onderkant van de bladeren af met groene zeep. Bladluizen behandelt u op dezelfde manier. Een plant die midden in de zomer plots verwelkt, lijdt aan te veel water of aan verticillium in de bodem, vandaar de strikte rotatie van vier jaar.

Half februari: zaaien op bodemwarmte. Maart: verspenen in potjes onder een lamp of aan een venster op het zuiden. April: planten in volle groei, maximaal licht, eerste verdunde meststof. Half mei: afharden en uitplanten in de serre met stok. Begin juni: uitplanten in open lucht, stolp bij frisse nachten, toppen op dertig centimeter. Eind juni: mulchen, eerste smeerwortelgier, wekelijkse controle op coloradokevers. Juli: bloei, regelmatig gieten met lauw water, benevelen, de takken opbinden. Augustus: eerste vruchten, de belasting beperken, late bloemen verwijderen. September: hoofdoogst. Oktober: laatste pluk, uittrekken en de rotatie noteren op het plan van de moestuin.

Pluk met een snoeischaar, met handschoenen aan, wanneer de vrucht mooi gekleurd, glanzend en stevig is, met een lichte veerkracht onder de vinger. Een schil die dof wordt en zaden die bruin kleuren, wijzen op een overrijpe, bittere vrucht. Jong plukken, op halve grootte, brengt de bloei opnieuw op gang en verhoogt de totale oogst. In september sluit u de serre ’s avonds en legt u een vliesdoek over de buitenplanten om twee of drie weken te winnen. Vóór de eerste vorst oogst u alles wat overblijft, ook het kleine: mini-aubergines die in hun geheel gegrild worden, zijn een lekkernij, terwijl een bevroren vrucht in één nacht oneetbaar wordt.