CourgetteCucurbita pepo

De courgette vraagt volle zon en ruimte: een volwassen plant beslaat een cirkel van een meter tot een meter twintig doorsnede. Kies een open hoek, beschut tegen de overheersende westenwind die de grote bladeren breekt, en waar de bodem snel opwarmt. Vermijd plekken waar het water na een onweer blijft staan, de wortels rotten er weg. De rand van de composthoop of de vroegere plek van een mesthoop past haar perfect, ze vindt er de rijkdom die ze eist. Twee of drie planten volstaan voor een gezin; zet ze liever op verschillende plekken dan naast elkaar, dat remt de verspreiding van echte meeldauw.

Twee weken voor het planten graaft u voor elke plant een gat van veertig centimeter breed en diep. Meng de uitgegraven grond met twee of drie scheppen rijpe compost of goed verteerde mest en vul het gat weer op tot een lichte heuvel: de grond warmt er sneller op en het water blijft niet aan de wortelhals staan. In een zware grond voegt u een schep zand of bladcompost toe. Een handvol houtas levert de kalium die de vruchten nodig hebben. Dit rijke plantgat is alle oppervlaktebemesting waard: de courgette stuurt er haar wortels in en voedt zich er de hele zomer mee.

De kalender is eenvoudig maar onverbiddelijk: zaaien in potjes vanaf 20 april, uitplanten na 15 mei. Een plant die begin april gezaaid is, wordt te groot, vergeelt in zijn potje en slaat slecht aan. Zet het potje op 20 °C bij een licht venster en zet het bij mooi weer vanaf de opkomst op de vensterbank buiten. Een rechtstreekse zaai ter plaatse rond 20 mei, onder een afgesneden plastic fles als stolp, haalt de achterstand in drie weken in. Om de oogst tot aan de vorst te verlengen, voorziet u rond 20 juni een tweede zaai: die jonge planten vervangen de eerste, die in september uitgeput of ziek zijn.

Plant een plantje met drie of vier echte bladeren, zonder te wachten tot het te groot wordt. Haal het uit de pot zonder de kluit te breken, want de wortels van komkommerachtigen worden niet graag gestoord. Zet het bovenop de voorbereide heuvel, met de wortelhals iets boven de grond om rot te vermijden, en geef drie of vier liter water op kamertemperatuur. Omring de jonge plant meteen met een bescherming tegen slakken, die hem in één nacht kaalvreten: een ring van eierschalen of as, een afgesneden fles. Een vliesdoek tijdens de eerste tien nachten versnelt het aanslaan als mei fris blijft.

Op een terras produceert de courgette behoorlijk in een bak van minstens veertig liter, bijvoorbeeld een halve ton of een grote kweekzak, gevuld met potgrond verrijkt met een derde compost. Kies een niet-rankend, compact ras, of zelfs een selectie voor potten. De bak moet minstens zes uur zon krijgen en beschut staan tegen de wind, die de bladeren scheurt. In de zomer giet u elke dag, soms ’s morgens en ’s avonds, want het blad verdampt enorm veel; een diepe schotel of een waterreservoir helpt veel. Een gift vloeibare meststof om de tien dagen vanaf de eerste bloemen compenseert het beperkte grondvolume.

Het eerste jaar vijf of zes planten zetten en niet meer weten wat te doen met de vruchten. In maart zaaien en met uitgerekte planten blijven zitten die nooit aanslaan. Op vijftig centimeter planten: de bladeren overlappen, de lucht circuleert niet meer en de echte meeldauw komt al in juli. De wortelhals ingraven, die vervolgens wegrot. ’s Avonds op het blad gieten, wat ziekten in de hand werkt. De slakkenbescherming vergeten op de plantdag. En zich zorgen maken wanneer de eerste bloemen, allemaal mannelijk, niets opleveren: dat is normaal, de vrouwelijke bloemen, herkenbaar aan het vruchtje onder de kroon, volgen een tot twee weken later.

De courgette bestaat voor 95 % uit water en haar grote bladeren verdampen veel. Reken op tien liter per plant, tweemaal per week bij droog weer, driemaal bij een hittegolf, in één keer aan de voet gegoten zodat het water diep doordringt. Een gietkom van aarde rond de plant of een ingegraven pot vermijdt afstromen. Giet ’s morgens, nooit op de bladeren. Blad dat midden in de namiddag slap hangt, wijst niet noodzakelijk op dorst: het richt zich ’s avonds weer op. Blijft het ’s morgens slap, giet dan meteen. Watertekort lees je ook af aan de vruchten, die klein zijn en spits toelopen.

Zodra de bodem warm is, in juni, mulcht u royaal met tien centimeter stro, hooi of gedroogd grasmaaisel: de bodem blijft koel, de vruchten raken de grond niet en de slakken komen minder langs. De courgette is een van de gulzigste planten van de moestuin. Naast het rijke plantgat geeft u om de twee weken een brandnetelgier verdund tot 10 % tot aan de eerste bloemen, en schakelt u tijdens de vruchtzetting over op smeerwortelgier, rijker aan kalium. Een schep compost als kraag rond de plant half juli geeft een plant die begint te vertragen een nieuwe impuls.

De courgette wordt niet echt gesnoeid, maar wel onderhouden. Knip de oudste, vergeelde of met meeldauw bedekte bladeren geleidelijk vlak bij de stengel weg om het hart van de plant te verluchten en de bloemen aan de insecten bloot te stellen. Een plant waarvan de stengel kruipt, kan voorzichtig in de gewenste richting geleid worden. Als de vrouwelijke bloemen bij fris of regenachtig weer afvallen, bestuift u ’s morgens vroeg met de hand: pluk een mannelijke bloem, verwijder de kroonblaadjes en wrijf de meeldraden in het hart van de vrouwelijke bloem. Vijf minuten die de oogst verzekeren tijdens een grauwe junimaand.

Echte meeldauw, dat witte vilt, komt bijna altijd aan het einde van de zomer. Stel het uit door de planten ruim te zetten, aan de voet te gieten en aangetaste bladeren weg te nemen. Vanaf de eerste vlekken verstuift u om de acht dagen melk verdund tot 10 % of bicarbonaat aan 5 g per liter, op en onder de bladeren. Slakken bedreigen vooral de jonge planten: raap ze ’s avonds met een hoofdlamp weg en houd de omgeving van de plant vrij. Vruchten die aan de punt vergelen en rotten, zijn het gevolg van een mislukte bestuiving, niet van een ziekte. Grauwe schimmel op verwelkte bloemen beperkt u door die weg te nemen zodra ze verwelken.

Eind april: zaaien in potjes in de warmte. Half mei: uitplanten op een heuvel, slakkenbescherming, vliesdoek bij frisse nachten. Juni: mulchen, brandnetelgier, eerste mannelijke en dan vrouwelijke bloemen, handmatig bestuiven bij grauw weer. Eind juni: tweede zaai voor de aflossing. Juli: om de twee dagen oogsten, overvloedig gieten, smeerwortelgier, oude bladeren wegnemen. Augustus: controle op echte meeldauw, melk verstuiven, de aflossingsplanten uitplanten. September: de eerste planten raken uitgeput, de tweede nemen over. Oktober: laatste oogst voor de vorst, gezonde planten uittrekken en composteren.

Oogst om de twee dagen, met een mes, vruchten van vijftien tot twintig centimeter: het is de regelmatige pluk die de productie op gang houdt, een vrucht die enorm geworden is, geeft de plant het signaal dat zijn seizoen voorbij is. Mannelijke bloemen plukt u ’s morgens zonder gevaar voor de oogst. Om tot aan de vorst door te gaan, rekent u op de aflossingszaai van eind juni en op een vliesdoek over de planten tijdens de eerste koude nachten van oktober. Wilt u bewaarcourgettes, laat dan in september twee of drie vruchten uitgroeien tot de schil hard wordt; ze bewaren wekenlang in een koele ruimte.