PreiAllium porrum

Prei stelt weinig eisen aan de standplaats: volle zon past hem, maar hij verdraagt lichte halfschaduw, wat hem een goede kandidaat maakt voor de iets minder bevoorrechte bedden. Wat hij wel vraagt, is een diepe grond, koel in de zomer en zonder stilstaand water in de winter, want hij blijft staan tot maart. Onze leemgronden passen hem heel goed; in kleigrond zorgt u voor een behoorlijke drainage. Kies bij voorkeur een bed dat in juni vrijkomt na erwten, tuinbonen of vroege aardappelen, en vermijd dat van de uien of knoflook van de voorbije drie jaar.

Prei is een veeleter. Spreid in de voorafgaande herfst of minstens een maand voor het uitplanten vier tot vijf kilo goed rijpe compost of gecomposteerde mest per vierkante meter uit en werk die met een woelvork tot vijfentwintig centimeter diep in. Te verse bemesting trekt de preimineervlieg aan en veroorzaakt rot, dus wacht even als u net hebt bemest. Verkruimel de oppervlakte fijn, verwijder stenen en wortels van vaste planten. Is uw grond erg zuur, wat op sommige Ardense leemgronden voorkomt, dan helpt een lichte bekalking in de herfst, honderd gram magnesiumkalk per vierkante meter, de groei.

Zaai onder koud glas van februari tot maart voor zomerprei, en op een zaaibed buiten van half maart tot half mei voor herfst- en winterprei, die bij ons echt tellen. Kies een hoekje fijne grond, trek voren van een centimeter met tien centimeter tussenruimte en leg ongeveer om de centimeter een zaadje; twee gram zaad geeft bijna tweehonderd planten. Bedek, druk aan, giet met een fijne sproeier en houd vochtig: de opkomst duurt twee tot drie weken bij 12 °C. Zaaien in een zaaibak en daarna in een kistje werkt even goed op een koele vensterbank.

Een preiplant die klaar is om uit te planten, is vijftien tot twintig centimeter hoog en zo dik als een potlood: daar zijn twee tot drie maanden voor nodig. Dun het zaaibed vanaf de opkomst uit op drie centimeter, wied met de hand en giet regelmatig, zonder overdrijven. Een brandnetelgier verdund tot 10 % in mei stimuleert de groei. Blijven de planten te dun, wacht dan liever dan schriele exemplaren uit te planten die magere schachten zouden geven. Omgekeerd schiet een te dikke plant, die twee maanden te lang bleef staan, hetzelfde jaar nog door. Perspotplanten uit het tuincentrum in juni zijn een goede inhaaloplossing.

Plant uit van half mei tot eind juli, op een bewolkte dag, nadat u het zaaibed hebt gegoten. Licht de planten op met een vork, kort de wortels in tot twee centimeter en het loof met een derde: dat toiletteren beperkt de verdamping en vergemakkelijkt het aanslaan. Sommigen laten de planten twee dagen in de schaduw drogen, wat de preimineervlieg ontmoedigt. Maak met een pootstok gaten van vijftien tot twintig centimeter diep, om de twaalf tot vijftien centimeter, in rijen met vijfendertig centimeter tussenruimte. Laat in elk gat een plant zakken, zonder dicht te maken, en vul het gat met water: de grond sluit zich vanzelf rond de wortels.

Prei aanvaardt een bak van dertig centimeter diep, gevuld met rijke potgrond gemengd met een derde compost. Plant de jonge planten in gaten van twaalf centimeter, om de tien centimeter, en giet overvloedig. Zet de bak in de zon of in halfschaduw, nooit in een hoek die bij regen doorweekt blijft. Een mulch van gedroogd grasmaaisel of hennepvezel houdt de grond koel. De schachten blijven korter dan in volle grond, maar zijn perfect mals. Om ze te bleken, voegt u potgrond toe naarmate ze groeien of omwikkelt u elke schacht met een kartonnen koker.

Te vroeg uitplanten van planten zo dun als lucifers geeft magere prei, wat u daarna ook doet. De plantgaten met de hand dichtmaken belet de schacht te verlengen: laat het water het werk doen. Dicht planten, op acht centimeter, geeft niet meer oogst, alleen dunne prei en een goed gevestigde preimot. Het insectengaas vergeten in april en september is uw prei aanbieden aan de preimineervlieg, die hem van binnenuit doet rotten. Tot slot ontneemt het zaaien van één enkel zomerras, dat geen vorst verdraagt, u het beste: winterprei, te oogsten van november tot maart.

Giet na het uitplanten om de twee of drie dagen gedurende twee weken als het droog is, daarna in juli-augustus eenmaal per week, royaal, vijftien liter per vierkante meter, liever dan weinig en vaak. Prei verdraagt zomerdroogte slecht, die maakt de schacht hard en remt de groei, maar hij heeft ook een hekel aan doorweekte grond. Vanaf september volstaat de regen bijna altijd. Giet ’s morgens aan de voet, zonder het loof nat te maken, om roest niet in de hand te werken. Een gemulchte bodem halveert de waterbehoefte.

Een maand na het uitplanten, wanneer de planten zijn aangeslagen, mulcht u tussen de rijen met vijf tot acht centimeter gedroogd grasmaaisel, stro of dode bladeren: de koelte blijft bewaard, het onkruid wordt geblokkeerd en de grond blijft soepel om aan te aarden. Voed in juli en augustus met een gietbeurt brandnetel- of smeerwortelgier verdund tot 10 %, een gieter per vierkante meter, in totaal twee of drie keer. Stop vanaf september met elke stikstofgift: een te vette prei weerstaat vorst en ziekten minder goed. De compost van de voorbereiding doet de rest.

Het malse wit van de prei is het deel dat geen licht kreeg. Drie weken na het uitplanten schoffelt u en brengt u wat grond tegen de schachten. Herhaal dat om de twee weken, in laagjes van drie tot vijf centimeter, zonder ooit boven de bladbasis te komen, anders dringt de grond tussen de bladeren en knarst hij tussen de tanden. In de herfst zitten de schachten vijftien tot twintig centimeter onder de grond. Wie het gemakkelijk wil, bereikt een vergelijkbaar resultaat door diep te planten en een kartonnen koker of een stuk drainagebuis rond elke plant te schuiven. Verwijder onderweg de vergeelde bladeren.

De preimineervlieg vliegt in twee generaties, van half maart tot eind april en van half september tot half november. Dek in die twee periodes zaaibed en bed af met een insectengaas met mazen van minder dan een millimeter, goed tegen de grond gedrukt. Trek misvormde schachten met kleine bruine poppen uit en gooi ze bij het restafval. De preimot vreet in juli-augustus het hart van de bladeren uit: snijd het aangetaste loof terug tot tien centimeter boven de hals, het groeit gezond terug. Tegen roest aan het einde van de zomer: verluchten, te veel stikstof vermijden, gevlekte bladeren verwijderen en heermoes verstuiven.

Februari-maart: zaaien onder glas, daarna op het zaaibed, en vanaf de opkomst tot eind april een gaas leggen. Mei-juni: uitdunnen, gier geven, daarna de planten van potlooddikte uitplanten. Juli: gieten, mulchen, beginnen aanaarden, letten op de preimot. Augustus: een laatste keer gier geven, aanaarden, zieke bladeren verwijderen. September: het gaas opnieuw leggen tegen de tweede vlucht van de mineervlieg, tot half november. Oktober-november: de herfstrassen oogsten, de winterprei een laatste keer aanaarden. December tot maart: oogsten naar behoefte, en alles uittrekken voor de bloei in april.

Oogst zomerprei vanaf augustus, herfstprei van september tot november, en houd de winterrassen, zoals Bleu de Solaise of Saint-Victor, voor december tot maart. Licht elke plant op met een spitvork, tien centimeter van de schacht in de grond gestoken, en trek zachtjes. Bij langdurige vorst dekt u een deel van de rij af met twintig centimeter stro of bladeren om te kunnen blijven oogsten. Om het bed in maart vrij te maken, kuilt u de laatste prei in op een schaduwrijk hoekje. Schachten die in het voorjaar doorschieten, zijn niet verloren: hun bloemknoppen bereidt u als asperges.