RucolaEruca vesicaria subsp. sativa

Rucola is inschikkelijk: volle zon in maart-april en september om snel te groeien, halfschaduw van juni tot augustus om niet in bloei te schieten en niet te scherp te worden. Reserveer voor haar de randen van de bedden, de ruimte tussen de tomaten of de kolen, het hoekje dat vrijkwam na de radijzen of de erwten. Een gewone, koele en losse grond volstaat; ze verdraagt zelfs arme bodems, waar haar bladeren geuriger zijn. Omdat het een koolgewas is, zaait u haar niet op een bed waar het jaar voordien kolen stonden, en laat u haar niet door kolen opvolgen: aardvlooien en knolvoet zouden zich verheugen.

Een eenvoudige beurt met de cultivator tot tien centimeter volstaat, gevolgd door fijn harken. Rucola heeft geen verse compost nodig; een handvol rijpe compost per vierkante meter, oppervlakkig ingewerkt, is ruimschoots voldoende en een te stikstofrijke grond geeft zachte, flauwe bladeren. Verwijder stenen en wortels, druk licht aan met de hark. Op onze leemgronden die een korst vormen, helpt een laagje potgrond of gezeefde compost over de vore de opkomst. Een koele grond is belangrijker dan een rijke: het is droogte, niet armoede, die rucola bitter maakt.

Zaai van half maart, de eerste keren onder vliesdoek, tot eind september, in korte rijen van een of twee meter om de twintig dagen. Trek voren van een centimeter met twintig centimeter tussenruimte, zaai dun, een zaadje om de twee centimeter, bedek met fijne grond, druk aan en giet met een fijne sproeier. De opkomst duurt vier tot acht dagen vanaf 10 °C. Een breedwerpig zaaisel op een vierkante meter, met een gram zaad, geeft een tapijt om met de schaar te oogsten. In juli zaait u in halfschaduw en ’s avonds; in september keert u terug naar de zon voor een oogst tot aan de vorst.

Twee planten schuilen onder deze naam. Gekweekte rucola, Eruca sativa, heeft brede, zachte bladeren en een snelle cyclus: dertig dagen van zaaien tot de eerste snede, daarna schiet ze in bloei en moet u opnieuw zaaien. Wilde rucola, Diplotaxis tenuifolia, heeft fijne, ingesneden bladeren, een peperiger smaak, en het is een vaste plant: één enkel voorjaarszaaisel produceert drie jaar lang, komt elk jaar terug en weerstaat vorst. Zaai om te beginnen beide, de gekweekte voor de snelheid, de wilde als blijvende rand. De wilde komt trager op, twee weken, en vraagt een fijnere grond.

Rucola wordt ter plaatse gezaaid: haar penwortel houdt niet van verplanten en haar snelle groei maakt het overbodig. Dun uit op vijf centimeter voor een oogst van jonge blaadjes, op tien voor planten die drie of vier sneden zullen geven, en eet de verwijderde zaailingen op. Koopt u een potje in het tuincentrum of neemt u spontane zaailingen van een doorgeschoten plant, verplant dan met de hele kluit, zonder de wortels aan te raken, en giet meteen: het aanslaan lukt behoorlijk in voorjaar en herfst, matig in de zomer.

Rucola is een van de dankbaarste balkonteelten. Een plantenbak van vijftien centimeter diep en vijftig centimeter lang, gevuld met gewone potgrond, volstaat voor een breedwerpig zaaisel, uitgedund op vijf centimeter, dat binnen een maand bladeren geeft. Zet hem in de zomer in de ochtendzon en ’s namiddags in de schaduw, in het voorjaar en de herfst in de volle zon. Giet om de twee dagen, elke dag bij warmte, de potgrond mag niet uitdrogen. Zaai om de drie weken een nieuwe bak om nooit zonder te zitten, en zet in de winter een bak achter een koel raam.

Het hele bed in één keer zaaien geeft drie weken later een muur van witte bloemen en niets om te eten. In juli in de volle zon op een droge grond zaaien geeft piepkleine, brandend scherpe bladeren. De aardvlooien de zaailingen vanaf de opkomst laten doorzeven, zonder gaas of gieten, ontmoedigt menig tuinier. De zaden twee centimeter diep stoppen vertraagt de opkomst. Tot slot is wachten tot de bladeren groot zijn om te plukken een smaakfout: rucola eet u jong, op acht centimeter, wanneer ze nog zacht en knapperig is.

Rucola die dorst heeft, wordt bitter en taai en schiet door. Giet zodra de oppervlakte opdroogt, tweemaal per week in het voorjaar, om de twee dagen in de zomer, ’s morgens, met een fijne sproeier, drie tot vijf liter per vierkante meter. Regelmatig gieten is ook het beste wapen tegen aardvlooien, die een hekel hebben aan vocht. In de herfst volstaat de regen. Laat een zaaisel nooit opkomen en daarna uitdrogen: zaailingen van vijf dagen hebben geen enkele reserve. Controleer onder het vliesdoek het vocht door een vinger in de grond te steken, het doek houdt water vast maar brengt er geen.

Een zeer fijne mulch van hennepvezel, vlasscheven of gedroogd grasmaaisel, hoogstens een centimeter, aangebracht na het uitdunnen, houdt de grond koel en voorkomt dat er aarde op de bladeren spat. Mulch de zaaisels niet, rucola kiemt in het licht en de mulch herbergt slakken. Meststof is nutteloos: te goed gevoede rucola verliest haar smaak en stapelt nitraten op. Staat een zaaisel van het einde van de zomer stil in een uitgeputte grond, dan volstaat één gietbeurt brandnetelgier verdund tot 5 % om het weer op gang te brengen. Schoffel licht tussen de rijen zolang de mulch niet ligt.

Dun uit zodra de zaailingen twee echte bladeren hebben, op vijf en dan op tien centimeter, voor brede bladeren en een luchtig gewas. Zodra er in het midden een bloemstengel opschiet, knijpt u die met de nagel weg: de plant geeft dan nog twee of drie weken bladeren, kleiner en peperiger. Daarna laat u een of twee planten bloeien, de crèmekleurige bloemen zijn heerlijk in salade en de zaden, in augustus geoogst in droge hauwen, zaaien zichzelf uit of bewaren drie jaar. Trek de andere doorgeschoten planten uit en zaai opnieuw op de vrijgekomen plek.

Aardvlooien, kleine zwarte springende kevertjes, doorzeven de bladeren vanaf april met ronde gaatjes, vooral bij warm, droog weer. Leg vanaf het zaaien een fijn insectengaas, houd de bodem vochtig, mulch en schoffel ’s morgens, wanneer ze nog verdoofd zijn. Een zaaisel in halfschaduw wordt minder aangevallen. Slakken mikken op de zaailingen: plankvallen, ’s avonds rapen, as bij droog weer. Het koolwitje legt in de zomer soms eitjes op rucola: raap de rupsen met de hand weg. Een strikte rotatie, zonder koolgewassen twee jaar na elkaar, houdt knolvoet op afstand, die ook rucola treft.

Maart: een eerste keer zaaien onder vliesdoek. April-mei: om de drie weken zaaien in de zon, uitdunnen, het gaas leggen tegen de aardvlooien, gieten. Juni: de bloemen wegknijpen, zaaien in halfschaduw. Juli-augustus: ’s avonds zaaien in de schaduw, om de twee dagen gieten, een plant laten doorschieten voor het zaad. September: tweemaal zaaien in de volle zon voor de herfst, het gaas weghalen wanneer de nachten frisser worden. Oktober-november: oogsten, een wintervlies leggen bij aangekondigde vorst. December-februari: de wilde rucola plukken die de kou doorstaat en de zaaisels van maart voorbereiden.

Knip de buitenste bladeren met een schaar af op twee centimeter boven de wortelhals zodra ze acht tot tien centimeter lang zijn, een maand na het zaaien, en laat het hart doorgroeien: drie of vier sneden zijn mogelijk met een week tussentijd. Een breedwerpig zaaisel maait u zone per zone af, op drie centimeter. Pluk ’s morgens, voor de warmte, voor een evenwichtige smaak. Om te verlengen, wint een vliesdoek in maart en oktober aan elk uiteinde een maand, een koude bak laat de hele winter oogsten toe, en de wilde rucola, vast en winterhard, levert zonder onderbreking van maart tot december uit één enkel zaaisel.