MuntMentha spicata, Mentha × piperita

Munt houdt van koelte: een hoekje in halfschaduw, of alleen in de ochtendzon, in een grond die vochtig blijft, past haar beter dan een gloeiend terras. Bij een kraan, onder een dakgoot, aan de noordkant van een haag of aan de rand van een vijver gedijt ze uitstekend. Maar waar ze ook staat, ze moet ingeperkt worden: haar wortelstokken lopen ondergronds een meter per seizoen en doorkruisen een groentebed in één zomer. Kies dus meteen een bak, of een plek die door tegels en een pad is afgesloten, ver van de moestuin. Zet elk ras apart, anders lopen ze door elkaar.

Het handigst is een grote pot van 30 cm of meer, een teil of een emmer met gaten in de bodem, ingegraven in de tuin met de rand 5 cm boven de grond, wat de wortelstokken tegenhoudt zonder de plant koelte te ontnemen. Vul met een mengsel van half potgrond, half compost of tuingrond, want munt is veeleisend. In vrije volle grond bakent u een vierkant af met randen van metaalplaat of stevig plastic, 30 cm diep ingegraven. Een oude wastrommel, een opvangbak of een diepe plantenbak voldoen even goed.

Munten kruisen vrij met elkaar en zaaien geeft planten met een onvoorspelbare geur: vertrek altijd van een stuk wortelstok of een stek van een plant waarvan u de blaadjes hebt geproefd. Groene munt, of Marokkaanse munt Nanah, is de beste voor thee en tabouleh; pepermunt, sterker van smaak, past bij kruidenthee en desserts; chocolademunt en bergamotmunt maken kinderen blij. Een plant uit het tuincentrum kiest u dicht en mooi groen, zonder oranje roest onder de bladeren. Eén ras per bak, twee of drie bakken om te variëren.

Munt vermeerdert zich moeiteloos. Neem in het voorjaar of in de zomer een stengeltop van 10 cm, verwijder de onderste bladeren en zet hem in een glas water op de vensterbank: witte wortels verschijnen in een week, en de stek gaat de grond in zodra ze 3 cm lang zijn. Een stuk wortelstok van 10 cm, met twee of drie ogen, in maart of september 3 cm diep neergelegd in een pot vochtige potgrond, geeft in twee maanden een pol. Als u toch wilt zaaien, doe het dan in maart binnen, aan de oppervlakte, bij 20 °C, zonder te bedekken.

Plant van maart tot mei of in september-oktober, één plant of één stuk wortelstok per bak van 30 cm, of om de 30 tot 40 cm in een afgebakend vierkant. Zet de kluit iets dieper dan ze stond, druk aan en giet royaal, twee liter. De wortelstokken vestigen zich in enkele weken en de eerste snede volgt ongeveer twee maanden later. Mulch de oppervlakte met 3 cm compost of gedroogd grasmaaisel om het vocht vast te houden. Plant u in de zomer, geef dan de eerste dagen schaduw en giet dagelijks. Zet de naam van het ras op de bak, in het voorjaar lijken ze allemaal op elkaar.

Op een balkon is munt het dankbaarste kruid, op voorwaarde dat de pot minstens 25 cm meet en niet in de volle namiddagzon staat. Rijke potgrond, een laag kleikorrels onderin, een schotel die een beetje vochtig mag blijven, in tegenstelling tot bij de andere kruiden. Gieten gebeurt in de zomer bijna dagelijks en een vloeibare organische meststof om de veertien dagen ondersteunt de snedes. Haal elk voorjaar de plant uit de pot, gooi het uitgeputte hart weg en plant de wortelstokken van de rand terug in verse potgrond: een pot die niet vernieuwd wordt, loopt vol wortels en geeft nog slechts schrale stengels.

Munt in vrije volle grond planten, midden in de moestuin, « gewoon een klein plantje », is de fout die iedereen één keer maakt en tien jaar betreurt. De tweede is verschillende rassen in dezelfde bak zetten: na twee seizoenen heeft de sterkste alles overwoekerd en is de geur vervlakt. De derde is haar droog en in de brandende zon zetten, waar ze vergeelt en roest krijgt. Tot slot doet dezelfde pot vier jaar zonder deling de pol vanuit het midden wegkwijnen. Inperken, scheiden, gieten, delen: vier handelingen, en munt is het makkelijkste kruid van allemaal.

Munt is een oeverplant en kent geen wateroverlast zolang het onderin niet stilstaat. In ingeperkte volle grond giet u vijf liter per pol tweemaal per week zonder regen, meer tijdens een hittegolf; in pot elke dag in de zomer, ’s morgens of ’s avonds, tot het water eronder uitkomt. Een dorstige munt zakt in, vergeelt van onderen, verliest haar geur en krijgt roest. Ze richt zich binnen het uur weer op na een flinke gietbeurt, maar elke verwelking kost haar bladeren. Een pot in een schotel met vochtig grind houdt de koelte vast wanneer u weg bent.

Mulch de oppervlakte van de bak of het vierkant met 3 tot 5 cm compost, gedroogd grasmaaisel of gehakselde bladeren om het vocht te bewaren en voortdurend te voeden. Munt is veeleisend: een brandnetelgier verdund tot 10 % om de drie weken van mei tot augustus, of een vloeibare organische meststof om de veertien dagen in pot, houdt grote, mooi groene bladeren in stand. Een handvol compost die u elk voorjaar aan de voet inkrabt, vult dat aan. Zonder voeding verzwakt de pol na de eerste snede en worden de bladeren kleiner. Stop met bemesten in september, zodat de wortelstokken zich op de winter voorbereiden.

Snoei de pol minstens tweemaal per seizoen tot 5 cm boven de grond terug: een eerste keer in juni, net voor de bloei, wanneer de geur op zijn hoogst is, voor de grote droogoogst; een tweede keer in augustus om malse scheuten tot in oktober te krijgen. Giet en voed na elke snoeibeurt. Snijd zonder pardon de stengels weg die uit de bak ontsnappen en trek uitlopende wortelstokken uit zodra ze bovenkomen. Haal elk voorjaar, in maart, de plant uit de pot of uit de grond, gooi het verhoute hart weg en plant de krachtige stukken van de rand in verse grond: dat is het geheim van een altijd jonge munt.

Muntroest, oranje puistjes onder de bladeren en op de stengels, verschijnt op pollen die door droogte gestresseerd zijn of te dicht staan. Snoei tot op de grond terug, gooi het afval bij het huisvuil, giet; komt de roest terug, begin dan opnieuw met gezonde stekken in verse grond. Bladluizen nestelen zich op de jonge scheuten en verdwijnen met een waterstraal of groene zeep aan 5 %. Rupsen en aardvlooien doorboren in juni soms de bladeren, zonder ernst. Slakken vreten aan de hergroei na een snoeibeurt: ’s avonds rapen. Vermijd volle zon en droogte, de oorzaak van bijna alle problemen.

Maart: delen en verpotten, compost, eerste scheuten. April-mei: eerste plukbeurten, brandnetelgier, waken over ontsnappende wortelstokken. Juni: grote oogst om te drogen en terugsnoeien voor de bloei. Juli: ijverig gieten, bloei op de stengels die u voor de bijen laat staan. Augustus: tweede snoeibeurt, voeding. September-oktober: malse plukbeurten, stekken in een glas water voor de winter, stoppen met bemesten. November: het bovengrondse deel sterft af; snijd tot op de grond terug, mulch met dode bladeren. December-februari: niets, behalve een pot binnen voor enkele verse blaadjes. Munt is volledig winterhard en loopt vanaf half maart weer uit haar wortelstokken.

Pluk van mei tot de eerste vorst, ’s morgens bij droog weer, door de stengeltoppen boven een bladpaar te knijpen, wat de plant doet vertakken. De bladeren zijn het geurigst net voor de bloei. In de winter verdwijnt munt volledig onder de grond en heeft ze geen enkele bescherming nodig, zelfs niet bij -15 °C; een pot blijft buiten staan, tegen een muur. Voor verse blaadjes in december haalt u in oktober enkele bewortelde stekken of een klein stuk wortelstok binnen in een pot van 15 cm, op een licht en koel venster, bij 15 °C: ze geven bescheiden tot in februari en verhuizen daarna weer naar de tuin.