RabarberRheum rhabarbarum

Rabarber blijft vijftien tot twintig jaar op dezelfde plek: kies die met zorg, buiten de vruchtwisseling van de moestuin, in een hoek die ze met haar bladeren van een meter breed mag innemen. Ze houdt van milde zon of halfschaduw, van een diepe grond die in de zomer koel blijft, en heeft een hekel aan bodems die in de winter verzadigd zijn met water, die de wortelstok doen rotten. De voet van een haag aan de oostkant, de rand van een boomgaard, de noordhoek van de moestuin of de buurt van de compostbak passen haar. Reken op een vierkante meter per plant; twee planten volstaan voor een gezin dat van taarten houdt.

Graaf een maand voor het planten een gat van 50 cm in alle richtingen en leg de grond opzij. Meng die in gelijke volumes met goed verteerde mest of rijpe compost, een flinke kruiwagen per plant, want rabarber is een van de meest veeleisende planten van de tuin. Op zware klei voegt u onderin een emmer grind of grof zand toe en brengt u het plantniveau omhoog tot een heuvel van 15 cm. Op zure grond brengen een handvol kalk of twee handen houtas de pH dichter bij de neutraliteit die ze verkiest. Laat de kuil onder de regen bezinken voor u plant.

Het eenvoudigst en snelst is een scheurstuk, in maart of oktober genomen van een plant van meer dan vijf jaar bij een buur, met een of twee dikke rode knoppen en een stuk vlezige wortel zo groot als een vuist. Tuincentra bieden in elk seizoen potplanten aan, vaak van het ras Victoria, robuust en groenrood; voor rode en zoete stelen zoekt u Frambozen Rood of Holsteiner Blut, en Timperley Early voor een vroege oogst. Zaaien, in april-mei, geeft variabele planten die pas het derde jaar te oogsten zijn: laat dat over aan de nieuwsgierigen.

Plant in maart-april, of bij voorkeur in oktober-november, wanneer de grond nog lauw is en de regen verzekerd. Leg het scheurstuk in het midden van de kuil, knoppen naar boven, zodat ze 2 of 3 cm onder de oppervlakte komen, nooit dieper, anders rot de wortelstok. Breng de verrijkte grond terug, druk aan met de hand, giet tien liter en mulch dan met 5 cm compost rond de plant zonder de knoppen te bedekken. Een potplant zet u op dezelfde diepte als ze had, na de wortels die onderin de pot draaien te hebben losgemaakt.

Rabarber leeft behoorlijk in een bak van minstens 60 liter, 50 cm diep en breed, in halfschaduw geplaatst, in een mengsel van half potgrond en half compost, met een zorgvuldige drainage. Ze geeft dan fijnere maar talrijke stelen, en is een mooie sierplant op een terras. Het gieten wordt bepalend: om de twee dagen in de zomer, en elk voorjaar een gift compost of organische meststof. Verpot of deel om de vier jaar in maart. In de winter blijft de bak buiten, want rabarber heeft de koude nodig om goed opnieuw te vertrekken.

De eerste fout is al het eerste jaar oogsten, wat een wortelstok uitput die nog geen reserves heeft opgebouwd: wees geduldig, en neem het tweede jaar slechts twee of drie stelen. De tweede is te diep planten of in een grond die in de winter onder water blijft staan. De derde is de stelen met een mes afsnijden en een stomp achterlaten die rot, in plaats van ze draaiend uit te trekken. Tot slot is rabarber in het bed van de moestuin zetten, waar ze de teelten hindert en bij elk spitten gestoord wordt, een klassieke spijt. Zet haar apart, en voed haar zonder te tellen.

Het eerste jaar giet u overvloedig bij droog weer, tien liter per plant elke week van mei tot september, zodat de wortels de diepte in gaan. Daarna stelt een gevestigde wortelstok zich tevreden met onze regen, behalve tijdens de steeds vaker voorkomende droogteperiodes in juli-augustus: een verwelking van de grote bladeren ’s morgens geeft aan dat u twintig liter aan de voet moet geven. Giet altijd op de grond, zonder het hart nat te maken. Een dorstige rabarber maakt korte, vezelige en zure stelen en begint te bloeien; een in de winter verzopen rabarber rot onherroepelijk.

Rabarber wordt elke herfst gevoed: in november, nadat het loof verdwenen is, spreidt u een laag van 5 tot 10 cm goed verteerde mest of compost rondom de wortelstok uit, met het hart vrij. In het voorjaar vult u aan met een mulch van gedroogd grasmaaisel of dode bladeren die de bodem koel houdt en het onkruid verstikt. Een brandnetelgier verdund tot 10 % in april en juni ondersteunt de groei van de stelen. De geoogste bladeren, giftig om te eten maar onschadelijk op de grond, keren terug aan de voet als voedende mulch.

Zodra een bloemstengel verschijnt, een dikke holle stengel met een tros knoppen, snijdt u hem aan de voet af met een schoon mes: hij zou alle sap opeisen ten koste van de stelen. Een wortelstok die veel bloeit, is vaak oud, te krap behuisd of slecht gevoed. Om de acht tot tien jaar, in maart of oktober, graaft u de wortelstok op met een spitvork en snijdt u hem met de spade in stukken die elk een of twee knoppen en een flink stuk wortel dragen. Plant de buitenste stukken, de krachtigste, opnieuw in nieuwe, verrijkte grond, en composteer het verhoute centrum.

Rabarber heeft bijna geen vijanden. Rot van de wortelstok, de enige ernstige ziekte, komt van een verzopen bodem of compost op het hart; plant op een heuvel in zware grond en houd de knoppen vrij. Slakken knabbelen in maart aan de jonge scheuten: ’s avonds rapen, ruwe mulch, en de forceeremmer inspecteren. Bruine vlekken op de bladeren in een vochtige zomer zijn onschuldig, verwijder gewoon de aangetaste bladeren. Vergelend loof en een zachte wortelstok wijzen soms op voetrot; trek de plant uit, plant niet opnieuw op dezelfde plek en begin elders opnieuw met een gezond scheurstuk.

Eind januari: forceren onder een grote emmer of een omgekeerde vuilnisbak, omringd met warme mest, voor roze en malse stelen vanaf maart. Maart: de emmer weghalen na de eerste geforceerde pluk, opruimen, brandnetelgier. April tot Sint-Jan: oogsten, bloemstengels verwijderen, gieten bij droogte. Juli-september: rust voor de wortelstok, overvloedig gieten bij een hittegolf. Oktober-november: eventueel delen, dikke herfstbemesting. December-januari: de plant verdwijnt volledig onder de grond; markeer haar plaats met een stok om haar bij het spitten niet te verwonden. Forceer nooit dezelfde plant twee jaar na elkaar.

Van half april tot eind juni grijpt u de stelen van meer dan 30 cm aan de voet, trekt u met een draaiende beweging, en neemt u nooit meer dan de helft van de stelen tegelijk om de wortelstok te laten ademen. Stop met Sint-Jan, 24 juni, zodat de plant haar reserves opnieuw kan opbouwen. Een krachtige wortelstok verdraagt enkele extra stelen in augustus, maar die zijn zuurder en rijker aan oxaalzuur. Om het seizoen te vervroegen, zet u in februari een lichtdichte emmer over een plant van meer dan drie jaar: in het donker en de warmte plukt u de bleke, zoete stelen al vanaf half maart.