BloemkoolBrassica oleracea var. botrytis

Bloemkool wil volle zon, maar geen oven: een open bed, zonder wortelconcurrentie, waar de grond in de diepte koel blijft. Onze diepe leemgronden zijn ideaal; zware klei is geschikt als ze goed gestructureerd is, droog zand veel minder. Zet hem beschut tegen de heersende wind, die de planten uitdroogt en losrukt. De rotatie is van kapitaal belang: vijf jaar zonder enig koolgewas, kolen, rapen, radijs, rucola of mosterd als groenbemester, op hetzelfde bed, om knolvoet te vermijden. De plek van de erwten, tuinbonen, vroege aardappelen of prei van vorig jaar is perfect.

Bloemkool is de gulzigste van alle kolen. Spreid in de voorafgaande herfst vijf tot zes kilo gecomposteerde mest of rijpe compost per vierkante meter uit, met een woelvork tot vijfentwintig centimeter ingewerkt. Is uw grond zuur, wat mos en ridderzuring verraden, bekalk dan tegelijk licht, honderd tot honderdvijftig gram magnesiumkalk per vierkante meter: knolvoet wijkt en het calcium voorkomt bruine vlekken op de kool. Een maand voor het planten krabt u de grond open, werkt u een handvol houtas of extra compost in en drukt u de oppervlakte aan met de hark: kool houdt van een vaste grond.

Voor een oogst in juni-juli zaait u in februari-maart onder glas, bij 15-18 °C, in een zaaibak, en verspeent u in potjes van acht centimeter. Die zomerteelt is bij ons delicaat, want een koudeprik in april doet de planten „knoppen” en een piepklein koolhoofdje vormen. De herfstteelt, de veiligste in België, zaait u op een zaaibed buiten van half april tot eind mei, in lijnen met tien centimeter tussenruimte, een zaadje om de twee centimeter, een centimeter diep. Winterrassen, te oogsten in maart-april, zaait u in mei-juni en vragen een zachte winter.

Een goede bloemkoolplant is zes tot acht weken oud, heeft vijf bladeren, een korte, dikke stengel en een dicht wortelstelsel. Dun het zaaibed vanaf de opkomst uit op vijf centimeter of, beter, verspeen elke zaailing in een potje zodra ze twee echte bladeren heeft, ingegraven tot aan de zaadlobben. Houd de planten koel, in het licht, matig gegoten, vanaf de eerste dag onder insectengaas: aardvlo en koolvlieg mikken op jonge planten. Een ijle, vergeelde plant of een die in het potje dorst heeft geleden, vormt een slechte kool, wat u daarna ook doet. Beter weggooien en nieuwe kopen.

Plant van eind mei tot half juli voor de herfstoogst, bij bewolkt weer, in een grond die de dag voordien gegoten werd. Zet op zestig centimeter in alle richtingen, zeventig voor de grote herfsttypes. Maak een gat met de plantschep, graaf de plant in tot aan de eerste bladeren, breng de grond terug en druk stevig aan met de vuist of de hiel: een kool die in de grond beweegt, vormt geen hoofd. Giet overvloedig, drie liter per plant, en maak een kommetje. Leg meteen een kraag van karton of vilt van tien centimeter rond de wortelhals tegen de koolvlieg, en daarna een insectengaas op bogen.

Bloemkool is geen ideale balkongroente, maar hij slaagt in een bak van minstens veertig centimeter diep en dertig liter per plant, gevuld met potgrond gemengd met een derde compost en goed aangedrukt. Zet de bak in de zon, beschut tegen de wind, en giet in de zomer elke dag: de minste waterstress brengt de kool in gevaar. Een gift verdunde brandnetel- of smeerwortelgier om de twee weken is onmisbaar. Kies een compact, snel ras zoals Boule de neige of een minibloemkool, geplant in juni voor een oogst in september.

Planten in een arme of pas bemeste grond, de plant één enkele keer laten uitdrogen in juli, te vroeg een plant uitzetten die koude nachten zal doorstaan: elk van die fouten betaalt u met een piepklein, zogenaamd geknopt hoofd, of helemaal geen hoofd. De planten op veertig centimeter zetten geeft mooie bladeren en hoofden zo groot als een vuist. Kraag en gaas vergeten is de planten verliezen aan de vlieg of ze in augustus door het koolwitje zien kaalvreten. Tot slot vestigt elk jaar opnieuw kolen op hetzelfde bed planten knolvoet voor tien jaar: de rotatie is niet onderhandelbaar.

Bloemkool vergeeft dorst niet. Giet na het planten twee weken lang om de twee of drie dagen. Geef daarna in de zomer een- tot tweemaal per week vijftien tot twintig liter per vierkante meter, aan de voet, ’s morgens, zonder het loof nat te maken. Een regenmeter helpt om zich niet te vergissen: onder twintig millimeter per week giet u. Blijf tijdens de vorming van het hoofd, in september-oktober, heel regelmatig, dat is het moment waarop een groeistilstand het hoofd doet doorschieten of bruin worden. Een dikke mulch halveert het aantal gietbeurten.

Drie weken na het planten, wanneer de planten zijn aangeslagen, mulcht u acht tot tien centimeter dik met stro, gedroogd grasmaaisel of bladeren, en houdt u wortelhals en kraag vrij. Voed van juli tot september om de drie weken met brandnetel- of smeerwortelgier verdund tot 10 %, een gieter per twee planten. Een handvol rijpe compost rond elke plant in augustus vult de gift aan. Stop met voeden zodra het hoofd verschijnt. Een boriumgebrek, frequent op bekalkte bodems, veroorzaakt holle stengels en bruine hoofden: wat mestcompost en smeerwortel voorkomt het grootste deel.

Een maand na het planten schoffelt u en brengt u vijf centimeter grond tegen de stengel: de plant verankert zich en vormt extra wortels. Herhaal in augustus. Wanneer het hoofd zo groot is als een ei, beschermt u het tegen het licht, dat het geel maakt, en tegen de regen, die het bevlekt: knak twee of drie grote binnenste bladeren half door en vouw ze erover, of bind de buitenste bladeren er met raffia overheen. Controleer om de twee dagen, het hoofd groeit heel snel, en vervang de geknakte bladeren als ze verwelken. De zogenaamd „zelfdekkende” rassen doen dat vanzelf.

De koolvlieg legt in mei en augustus haar eitjes aan de wortelhals: kraag en diep planten volstaan meestal; een plant die overdag verwelkt en ’s avonds weer opricht, is het slachtoffer, trek hem uit. Het koolwitje, een witte vlinder, legt van juni tot september eitjes onder de bladeren: een insectengaas op bogen is de enige betrouwbare bescherming; zonder gaas plet u elke week de gele eitjes en raapt u de rupsen weg. Melige koolluizen behandelt u met groene zeep verdund tot 5 %. Tegen knolvoet: rotatie van vijf jaar, bekalken, drainage. Tegen aardvlooien op jonge planten: vaak gieten en afdekken.

In maart zaait u onder glas voor de zomer. In april-mei zaait u op het zaaibed voor de herfst, onder gaas, en verspeent u in potjes. In juni plant u de herfstkolen, kraag, gaas, gieten. In juli mulchen, gier geven, aanaarden, letten op koolwitje en bladluizen onder het gaas. In augustus gier geven, opnieuw aanaarden, onverstoorbaar gieten. In september stopt u de giften, dekt u de jonge hoofden af en giet u regelmatig. In oktober-november oogst u naarmate ze klaar zijn, haalt u het gaas weg en beschermt u de laatste hoofden tegen vorst. In december trekt u de stronken uit en voert u ze af naar de hete composthoop of het restafval.

Snijd met een mes onder het hoofd, met twee of drie kransen beschermende bladeren, zodra het hoofd stevig en mooi wit is en de korrels nog dicht op elkaar zitten: twee dagen te laat en het opent zich. Oogst ’s morgens. Een bloemkool die begint door te schieten, blijft eetbaar, maar bewaart niet. Om de oogst te spreiden, plant u driemaal, met twee weken tussentijd, in juni en juli, en mengt u vroege en late rassen. In november, bij aangekondigde vorst, trekt u de hele planten met wortels uit en hangt u ze ondersteboven in een koele kelder, waar de hoofden nog twee of drie weken doorgroeien.