Rode bietBeta vulgaris

De rode biet houdt van de zon maar aanvaardt lichte halfschaduw, wat haar een goede kandidaat maakt voor de iets minder bevoorrechte bedden van de moestuin. Ze verkiest een bodem die in de zomer koel blijft zonder zich met water te verzadigen, en houdt niet van zure gronden: vermijd de hoeken waar mos zich vestigt. Zet haar na een teelt die het jaar voordien bemest werd, kool of pompoen, of na erwten die in juli geoogst zijn. Ze is een goede buur voor uien, sla en stambonen, maar niet voor spinazie of snijbiet, die tot dezelfde familie behoren en haar parasieten delen.

Maak het bed los met een woelvork tot twintig centimeter en werk twee kilo goed rijpe compost per vierkante meter in; verse mest veroorzaakt, zoals bij alle wortelgewassen, misvormingen. In een zure grond verhoogt een gift houtas of kalk in de herfst, een handvol per vierkante meter, de pH die de biet waardeert. Breek de kluiten fijn en hark om een regelmatig zaaibed te krijgen. In kleigronden verbetert een licht verhoogd bed, verlicht met zand, de drainage en de opwarming, wat het doorschieten van de vroege zaaisels beperkt.

Wacht tot de bodem 10 °C bereikt, wat bij ons rond 20 april valt: langdurige kou op jonge planten zet het doorschieten in gang zonder wortel. Om te spreiden zaait u eind april, eind mei en een laatste keer tussen 1 en 15 juli; die laatste zaai levert de bewaarbieten, de zoetste. Trek voren van twee centimeter met dertig centimeter tussenruimte en leg om de vijf centimeter een zaadkluwen, dek dan af en druk aan. Het zaad een nacht weken in lauw water brengt de opkomst terug van twaalf naar zes dagen. Kies voor de zaai van april een ras dat bestand is tegen doorschieten.

In tegenstelling tot de wortel laat de biet zich heel goed verplanten, op voorwaarde dat ze jong is. Zaai onder beschutting vanaf 15 maart, in kweektrays of perspotten, een zaadkluwen per cel, en plant eind april uit wanneer de zaailingen drie of vier bladeren hebben, zonder de twee of drie zaailingen van eenzelfde potje te scheiden: de wortels duwen elkaar weg terwijl ze dikker worden en geven middelgrote, perfecte bieten. Zet de potjes op vijftien centimeter, giet overvloedig en bescherm de eerste twee weken met een vliesdoek als de nachten koud zijn. Deze methode vermijdt het uitdunnen en wint drie weken.

De rode biet laat zich graag in een bak op het balkon telen, waar haar rode of goudgele bladeren ook decoratief zijn. Voorzie vijfentwintig centimeter diepte en een bak van dertig liter voor een twaalftal bieten, gevuld met potgrond verrijkt met wat compost. Zaai in april of mei, een zaadje om de tien centimeter in twee lijnen, of plant perspotten. Giet regelmatig, het substraat mag niet uitdrogen, anders worden de bieten vezelig. Oogst jong, ter grootte van een golfbal, om plaats te laten voor de buren. De jonge bladeren plukt u naar behoefte voor de salades.

Begin april zaaien en in juni bloemstengels oogsten in plaats van bieten. Vergeten dat elk zaad een kluwen van meerdere zaden is en niet uitdunnen, wat pollen van minuscule bietjes geeft. Verse mest geven. De bodem in juli laten uitdrogen en dan massaal gieten: de biet splijt of vormt vezelige ringen. De bladeren bij de oogst vlak bij de kop afsnijden, waardoor de biet bloedt en haar sap verliest bij het koken. De zomerbieten laten uitgroeien tot de grootte van een kool: ze worden houtig. De rijen te dicht zaaien, wat de bladvlekkenziekte bevordert.

De biet verdraagt een matig droge bodem, maar haar kwaliteit hangt af van een regelmatige groei. Giet sproeiend om de twee dagen tot aan de opkomst, daarna een- tot tweemaal per week bij droog weer, ongeveer vijf liter per vierkante meter, aan de voet of over het hele bed. De valkuil is de afwisseling: waterstress gevolgd door een overvloedige gietbeurt of een onweer doet de bieten barsten en vormt witte, harde ringen in het vlees. Een fijne mulch lost het grootste deel van het probleem op. In september spreidt u de giften voor de bewaarbieten: minder vol water bewaren ze beter.

Zodra de planten uitgedund zijn en tien centimeter hoog zijn, mulcht u met drie tot vijf centimeter gedroogd grasmaaisel, gehakseld stro of hennepmulch: de bodem blijft koel, gieten wordt occasioneel en de schouders van de bieten worden niet groen. Geen enkele meststof is nodig in een bodem die compost heeft gekregen. Als de bladeren verbleken of de groei midden in de zomer stilvalt, brengt een brandnetelgier verdund tot 10 % alles weer op gang. Een lichte gift as bij het schoffelen levert het boor en de kalium die de biet nodig heeft; een boortekort uit zich in zwarte, kurkachtige vlekken in het hart van de biet.

Dun uit zodra de zaailingen vier bladeren dragen, door van elke pol de krachtigste te behouden om de tien centimeter voor zomerbieten, vijftien voor de bewaarrassen. De weggenomen zaailingen verplant u meteen aan het einde van de rij, wat de oogst met twee weken spreidt, of eet u als jonge scheuten. Schoffel daarna oppervlakkig tussen de rijen om de twee weken tot aan het mulchen, zonder de koppen te kwetsen. De biet heeft snoei noch steun nodig; beperk u tot het verwijderen van de vergeelde bladeren onderaan en tot het aanduwen van wat grond over de schouders die boven de grond komen.

De biet is eerder rustig. De mineervlieg graaft in mei en juni lichte gangen in de bladeren: verwijder en verbrand de aangetaste bladeren, en leg een insectengaas als u ook spinazie of snijbiet teelt. Bladvlekkenziekte (cercospora), kleine ronde vlekken met een rode rand, verschijnt op dicht opeenstaand blad bij vochtig weer: zet ruim, giet op de grond, verwijder de aangetaste bladeren. Aardvlooien doorzeven soms de jonge zaailingen bij droog weer, een sproeiende gietbeurt ontmoedigt ze. Slakken knagen aan de bieten die in zeer vochtige mulch boven de grond komen: maak de koppen wat vrij in een regenachtige herfst.

Half maart: zaaien in perspotten onder beschutting. Eind april: perspotten uitplanten onder vliesdoek, eerste zaai ter plaatse met een ras dat bestand is tegen doorschieten. Mei: uitdunnen, schoffelen, tweede zaai eind van de maand, gemineerde bladeren verwijderen. Juni: mulchen, eerste zomerbieten ter grootte van een golfbal. Begin juli: bewaarzaai, regelmatig gieten bij droog weer. Augustus: oogst van de zomerbieten, uitdunnen van de julizaai, controle op bladvlekkenziekte. September: groei van de bewaarbieten, gespreide gietbeurten. Oktober en november: rooien bij droog weer voor de ernstige vorst, opslag in zand.

Oogst de zomerbieten jong, tussen een golfbal en een vuist, door aan de kop te trekken of met een vork in een zware grond; eerst om de andere, om de overige te laten dikker worden. Draai de bladeren af op drie centimeter van de kop in plaats van ze te snijden, dan bloedt de biet niet. De bewaarbieten rooit u eind oktober of in november, vóór een ernstige vorst, die ze minder goed verdragen dan wortelen. Om zo lang mogelijk vers te eten, rekent u op de drie gespreide zaaisels en op een vliesdoek dat u eind oktober over de laatste rij legt, wat drie weken oogst in volle grond wint.