RadijsRaphanus sativus

De radijs vestigt zich overal waar dertig centimeter vrij is: aan de rand van een bed, tussen twee rijen wortelen of prei, aan de voet van de tomaten in mei, in een plantenbak. In het voorjaar en de herfst geeft u hem de volle zon; in juli en augustus verkiest u de halfschaduw van een rij bonen of een muur, waar hij mals blijft. Hij houdt niet van gronden die snel uitdrogen of die een korst vormen. Vermijd hem te zaaien waar net kolen of rapen gegroeid zijn, hij deelt hun parasieten, en benut zijn snelheid om hem tussen trage teelten in te passen.

De radijs stelt zich tevreden met een gewone grond, op voorwaarde dat die los is tot tien of vijftien centimeter en fijn aan de oppervlakte. Hark het bed open, verwijder de stenen en breek de kluiten tot u een fijne oppervlakte krijgt, zonder mest of jonge compost, die de radijzen hol maken en wormen aantrekken. Een bodem die voor de vorige teelt bemest werd, volstaat ruimschoots. In een kleigrond mengt u wat zand of potgrond aan de oppervlakte zodat de jonge wortels niet vastlopen. Hark net voor het zaaien zodat de grond vers en korstvrij is, want de kleine zaden komen niet door een korst.

De voorjaarsradijs zaait u vanaf maart onder vliesdoek, daarna in open lucht van april tot half juni en opnieuw van half augustus tot eind september: in juli wordt hij scherp en hol. De winterradijs, zwart of roze (rammenas), zaait u eenmalig tussen 15 juli en 15 augustus. Zaai weinig en vaak, een meter rij om de tien tot vijftien dagen, in een vore van een centimeter, een zaadje om de drie centimeter, of heel dun breedwerpig op een klein bed. Dek af met een halve centimeter fijne grond en druk aan. De opkomst duurt drie tot zes dagen, afhankelijk van de temperatuur. Noteer de datum om de volgende rij niet te vergeten.

De radijs wordt nooit verplant, maar laat zich graag opjagen. Vanaf eind februari zaait u in een kweekbak, onder een lage tunnel of onder een stolp, in een grond die een week vooraf opgewarmd is met een vliesdoek, met een kort en snel ras zoals 18 jours of Cherry Belle. Verlucht zodra de zon warmte geeft, anders schieten de zaailingen omhoog. Een zaai achter een venster in een plantenbak van vijftien centimeter diep werkt ook. Kies vervolgens de rassen volgens het seizoen: de ronde rode in het voorjaar, de halflange met witte punt in de zomer, de grote ronde zwarte voor de winter.

De radijs is de koningin van het balkon, klaar in een maand. Een plantenbak van vijftien centimeter diep volstaat voor de ronde rassen, twintig voor de halflange en dertig voor de winterradijzen. Vul met gewone potgrond gemengd met een derde grond of zand, zonder meststof, zaai in lijnen met tien centimeter tussenruimte en dun uit op drie centimeter. Zet de bak in het voorjaar in de zon, in de zomer ’s namiddags in de schaduw, en giet elke dag of om de twee dagen: dat is de enige voorwaarde om te slagen. Een plantenbak van zestig centimeter, in twee helften gezaaid met twee weken tussentijd, geeft twee bosjes.

Het hele zakje in één keer zaaien en vijftig radijzen in dezelfde week oogsten. Dicht zaaien en niet uitdunnen, met prachtige bladeren en onbestaande knolletjes. Drie dagen vergeten te gieten: de radijs wordt scherp, hol of schiet door. Zaaien in volle hittegolf in een gloeiend hete hoek. Net vooraf verse compost onderwerken. De aardvlooien de bladeren laten doorzeven zonder te gieten of af te dekken. Wachten tot de radijzen zo groot zijn als walnoten: in dat stadium zijn ze al hol. Een hele rij oogsten in plaats van geleidelijk de grootste te plukken, die plaats laten voor de andere.

Een geslaagde radijs is snel gegroeid, zonder één dag dorst. Giet met een fijne sproeier vanaf het zaaien, daarna om de twee dagen in het voorjaar en elke dag in de zomer, ’s morgens of ’s avonds, met als doel een grond die altijd vochtig is over de eerste tien centimeter. Drie liter per meter rij volstaat als het regelmatig gebeurt. Een radijs die water tekortkomt, wordt hard, hol, scherp en gaat bloeien; een plotse overmaat na een droogte doet hem barsten. Giet bij warm en droog weer op het einde van de dag ook het blad, dat ontmoedigt de aardvlooien. In een bak controleert u elke dag met een vinger in het substraat.

De radijs heeft geen enkele meststof nodig: hij leeft tijdens zijn vier weken op de reserves van de bodem, en een overmaat aan stikstof geeft bladeren ten koste van de knolletjes. Een zeer fijne mulch, gedroogd grasmaaisel of hennepmulch van een of twee centimeter, uitgespreid zodra de zaailingen twee bladeren hebben, houdt het oppervlaktevocht vast, verhindert korstvorming en spreidt de gietbeurten. Leg geen dikke mulch, de slakken verstoppen zich erin en de zaailingen krijgen te weinig licht. Voor de winterradijzen, die langer nodig hebben, houdt een mulch van vijf centimeter in september de koelte vast die nodig is voor malse knollen.

Dun uit vanaf de opkomst, in het stadium van twee kleine blaadjes, door een plantje om de drie centimeter te laten staan voor de ronde, vijf voor de halflange en tien voor de winterradijzen. Het is een gebaar van twee minuten dat alles bepaalt: te dicht opeen vormen de radijzen geen knol. Knijp de overtollige zaailingen tussen twee vingers weg in plaats van ze uit te trekken, om de buren niet te storen, en giet daarna. Schoffel eenmaal licht als er een korst ontstaat, maar aard niet aan en bewerk de bodem niet in de diepte. Verwijder de planten die doorschieten, ze leveren niets meer op.

Aardvlooien, kleine springende zwarte kevertjes, doorzeven de bladeren met gaatjes bij warm en droog weer, vooral in mei en juni. Ze hebben een hekel aan vocht: giet ’s avonds sproeiend en leg vanaf het zaaien een fijnmazig insectengaas, met goed ingegraven randen, dat ook de koolvlieg tegenhoudt waarvan de larven de knol uithollen. Slakken vallen de zaailingen aan: ’s avonds rapen, een ring van as, geen dikke mulch. De winterradijzen, die langer in de grond staan, beschermt u tegen de vlieg met het gaas en met een rotatie met de andere kruisbloemigen, kolen en rapen inbegrepen.

Eind februari: eerste zaai onder kweekbak of tunnel. Maart: zaaien onder vliesdoek in volle grond. April tot half juni: een kleine zaai om de tien tot vijftien dagen, uitdunnen bij de opkomst, gaas tegen aardvlooien, om de twee dagen gieten. Eind juni: laatste voorjaarszaai, in halfschaduw. Juli: pauze voor de roze radijzen, zaai van de winterradijzen rond de 20e, dagelijks gieten. Half augustus tot eind september: hervatting van de zaaisels van maandelijkse radijzen, milder dan in het voorjaar. Oktober: laatste oogsten onder vliesdoek, mulchen van de winterradijzen. November: winterradijzen rooien voor de strenge vorst en opslaan in zand.

Pluk geleidelijk, zodra de knol zo groot is als een knikker of een kleine walnoot, door aan de bladeren te trekken terwijl u de grond tegenhoudt; de grootste eerst, wat de andere lucht geeft. Een rij wordt geoogst over tien dagen, niet langer: daarna worden de radijzen hol. De beste manier om te verlengen is weinig en vaak zaaien, van maart tot september, met een pauze in juli voor de roze. In oktober houdt een vliesdoek over de laatste zaaisels de oogst tot Allerheiligen op peil. De winterradijzen, gerooid in november, bewaren drie maanden in zand in de kelder.