ErwtPisum sativum

De erwt is een groente van het frisse voorjaar: ze groeit tussen 10 en 20 °C en lijdt zodra juli heet wordt. Kies een bed dat in maart zonnig is, maar dat in juni niet de heetste hoek van de tuin is; lichte schaduw in de namiddag past haar goed. De bodem moet snel opdrogen: een grond die na de maartse regens verzadigd blijft, doet de zaden rotten. Richt de rijen noord-zuid zodat de steunen de buren niet beschaduwen. Vermijd de buurt van uien en knoflook, en wacht drie jaar voor u op dezelfde plek terugkeert.

De erwt stelt zich tevreden met een matig rijke bodem, op voorwaarde dat hij los is en niet te zuur. Bereid het bed al in de herfst voor door het los te maken met een woelvork, en bedek het dan met dode bladeren of een mulch die u in februari weghaalt om de grond te laten opwarmen. Rijpe compost, een schep per vierkante meter, volstaat; verse mest is uit den boze. In de zware en zure gronden van de Ardennen of de Condroz verbetert een handvol kalk of houtas per vierkante meter in de herfst de opkomst duidelijk. Hark fijn voor het zaaien om regelmatige voren te trekken.

Zaai zodra de grond zich laat bewerken zonder aan de laarzen te kleven, in België vaak tussen 5 en 20 maart, met een winterhard rondzadig ras. De gerimpelde rassen, zoeter, worden vanaf april gezaaid. Spreid drie zaaisels met twee weken tussentijd tot half mei; daarna maakt de julihitte de erwten hard en wint de echte meeldauw. Trek voren van vier centimeter diep en leg een zaadje om de drie centimeter, in dubbele rijen met twintig centimeter tussenruimte en zestig centimeter tussen elk paar. Zaai in een opgedroogde bodem, zonder nadien te gieten als de grond vochtig is.

Als duiven en veldmuizen uw rijen leegroven, zaait u in februari onder koude beschutting in een pvc-dakgoot gevuld met potgrond, een zaadje om de drie centimeter. Drie weken later, wanneer de planten acht tot tien centimeter hoog zijn, graaft u in het bed een vore met dezelfde doorsnede en laat u de inhoud van de goot er in één stuk in glijden: de wortels worden niet gestoord. Deze methode geeft twee weken voorsprong en een perfecte rij. Plaats dan meteen de steunen, voordat de ranken hun houvast zoeken, en druk de grond aan de voet aan om de planten te verankeren.

Op een fris balkon groeien lage erwten en peultjes goed in een diepe plantenbak van minstens dertig centimeter, dus vijfentwintig tot dertig liter voor vijftien planten. Zaai vanaf maart, een zaadje om de vier centimeter op twee lijnen, in gewone potgrond zonder meststof. Plaats vanaf de opkomst takken, een rek of een net bevestigd aan de balustrade. Giet regelmatig vanaf de bloei, want het substraat droogt snel uit. Een plantenbak geeft twee of drie plukbeurten, eerder een plezier dan een voorraad, maar de groene scheuten zijn ook lekker in salade, wat de plaats ruimschoots rechtvaardigt.

Zaaien in een drassige grond: de zaden rotten voordat ze opkomen. Tot mei wachten om te zaaien en midden in een hittegolf harde erwten oogsten. De steunen vergeten of ze pas plaatsen wanneer de planten al omvallen, wat de stengels breekt. Een alleenstaande rij van een klimmend ras zaaien zonder steun, of een laag ras met steunen van twee meter. Een stikstofmeststof geven, nutteloos en schadelijk. De duiven zonder net hun gang laten gaan. Te laat oogsten, wanneer de peulen bultig en dof zijn. De planten na de oogst uittrekken in plaats van ze bij de wortelhals af te knippen en de stikstofrijke wortels te laten zitten.

Tot aan de bloei stelt de voorjaarserwt zich meestal tevreden met de Belgische regen; een gietbeurt om de tien dagen volstaat als maart en april droog zijn. Vanaf het verschijnen van de bloemen, en daarna tijdens het vullen van de peulen, explodeert de vraag: giet tweemaal per week overvloedig, vijf tot tien liter per meter rij, aan de voet en ’s morgens. Watertekort op dat moment geeft slecht gevulde peulen. Maak het blad niet nat, vooral niet aan het einde van de teelt wanneer de echte meeldauw dreigt. Een mulch die voor de eerste warmte wordt aangebracht, vermindert de behoefte sterk.

De erwt heeft geen enkele meststof nodig: haar wortels dragen knolletjes die de stikstof uit de lucht binden, en een te rijke bodem bevordert de bladeren ten koste van de peulen. Een overmaat aan stikstof is zelfs de eerste oorzaak van een teleurstellende oogst. Mulch daarentegen zodra de planten vijftien centimeter hoog zijn en de bodem opgewarmd is, rond half april, met vijf centimeter gedroogd grasmaaisel, stro of bladeren: de mulch houdt de koelte vast die de erwt eist en vertraagt de komst van de echte meeldauw in juni. Knip na de oogst de stengels vlak boven de grond af en laat de wortels zitten.

Wanneer de planten tien centimeter hoog zijn, aardt u ze licht aan door de grond drie centimeter tegen de stengel aan te brengen, wat ze verankert tegen de wind. Plaats daarna zonder uitstel de steunen: takken van hazelaar of haagbeuk voor de lage rassen, gaas met grote mazen of een net gespannen tussen paaltjes voor de klimmende, tot anderhalve meter hoog. De ranken hechten zich vanzelf vast, maar leid de stengels de eerste dagen door ze tegen de steun te plaatsen. Een rij die omvalt, raakt beschadigd, beschimmelt en plukt slecht. Een touw gespannen aan elke kant van de rij, op halve hoogte, vervolledigt de steun van zwaar beladen rijen.

Duiven en veldmuizen zijn de eerste dieven: span een net of leg doornige takken op de rij vanaf het zaaien, tot de planten vijftien centimeter hoog zijn. De echte meeldauw komt met de warmte van juni: zaai vroeg, mulch, giet aan de voet en verstuif melk verdund tot 10 % vanaf de eerste vlekken; trek te zwaar aangetaste planten uit in plaats van ze de rest te laten besmetten. Tegen de erwtenbladroller, dat kleine wormpje in de peulen, blijft de vroege zaai de beste bescherming, aangezien de oogst dan voor de eileg van eind juni valt. Groene bladluizen verjaagt u met een waterstraal of groene zeep.

Februari: zaaien in een dakgoot onder koude beschutting, het bed voorbereiden. Begin maart: eerste zaai ter plaatse van een rondzadig ras, net tegen duiven. Eind maart en half april: volgende zaaisels, gerimpelde rassen. April: aanaarden, steunen plaatsen, stengels leiden, mulchen rond half april. Mei: bloei van de eerste zaai, regelmatig gieten, controle op bladluizen. Juni: om de twee dagen oogsten, volgehouden gietbeurten, waakzaamheid voor echte meeldauw. Begin juli: laatste oogsten, de stengels vlak boven de grond afknippen. Half juli: het vrijgekomen bed ontvangt rapen, bonen of herfstsla, die profiteren van de stikstof die de wortels achterlaten.

Oogst om de twee dagen, ’s morgens, te beginnen met de onderste peulen: ze moeten goed gevuld maar nog glad, glanzend en lichtgroen zijn. Houd de stengel met de ene hand vast en knijp de peul met de andere af. Peultjes plukt u plat, zodra de erwtjes nauwelijks te raden zijn. IJverig plukken verlengt de bloei met een of twee weken. Om het seizoen te rekken, rekent u vooral op de gespreide zaai van maart tot half mei, en op een laat ras voor de laatste. In de zachte streken van Vlaanderen of Henegouwen geeft een zaai van ronde erwten tegen eind oktober, onder vliesdoek, een zeer vroege oogst in mei.