KorianderCoriandrum sativum

In het voorjaar en in de herfst wil koriander zon; in de zomer verkiest ze halfschaduw, waar de lange dagen en de hitte haar minder snel tot bloei aanzetten. Het beste is haar bij elk zaaisel te verplaatsen: een rij pal op het zuiden in april, een rij in de lichte schaduw van stokbonen of van een muur op het oosten in juni-juli, en dan weer in de zon in september. De grond moet licht en koel zijn, zonder overdaad aan rijkdom. Houd haar ver van venkel, dat haar hindert, en van dille, waarmee ze kan kruisen als u zaad wilt oogsten.

Maak 20 cm diep los, want koriander heeft een penwortel, en werk één of twee kilo rijpe compost per vierkante meter in, niet meer: een te rijke grond geeft flauwe bladeren en een plant die doorschiet. Hark de oppervlakte heel fijn, want de opkomst is grillig in een kluiterige grond. Bedek de voor in onze dichtslaande leemgronden met gezeefde potgrond. Op zware klei helpt een schep zand in de zaairij de wortel vooruit. Een zaaisel op een bed waar in het voorjaar erwten of sla stonden, treft een perfecte bodem aan.

Zaai ter plaatse van april tot september, in kleine hoeveelheden die u om de drie weken herhaalt: telkens een rij van een meter of een pot. Wrijf de ronde zaden eerst tussen uw handen of rol ze onder een plankje om ze in tweeën te breken, wat de opkomst versnelt. Zaai 1 cm diep, om de 3 cm een zaadje, in rijen met 25 cm tussenruimte, bedek met fijne potgrond en houd vochtig. Opkomst in tien tot vijftien dagen bij 15 °C. De zaaisels van eind augustus en september, minder gehaast om te bloeien, geven het meeste blad en houden het onder vliesdoek vol tot in november.

Er bestaan twee types, en het zakje vermeldt dat niet altijd. De bladrassen, schietvast genoemd, zoals Calypso, Leisure, Santo of Cruiser, houden hun brede bladeren drie tot vier weken langer en zijn de juiste keuze voor de keuken. De zaadrassen, Marokkaanse of grofkorrelige genoemd, bloeien snel en zaait u voor de schermen en de oogst in september. Een pot koriander uit het tuincentrum of de supermarkt, dicht gezaaid en geforceerd, schiet in bloei zodra u hem buitenzet; eet hem beter binnen de week op en zaai zelf opnieuw.

Koriander verdraagt het verspenen niet: elke kwetsuur aan de penwortel of elk te lang verblijf in een potje zet binnen veertien dagen de bloei in gang, zonder blad om te oogsten. Zaai haar dus altijd waar ze zal groeien. Wilt u voorsprong, zaai dan in maart in biologisch afbreekbare potjes, drie zaadjes per potje, en plant het hele potje zodra de zaailingen twee echte bladeren hebben, zonder te wachten. Een gekochte pot haalt u uit de pot zonder de kluit te raken en plant u meteen, in halfschaduw, met een royale gietbeurt. Dun het zaaisel daarna uit op 15 cm zodra de planten vier bladeren hebben.

Koriander lukt goed in pot, op voorwaarde dat er diepte is: minstens 20 cm voor de wortel, in een bloembak van 40 tot 50 cm lang, op het oosten of westen, in de zomer nooit pal op het zuiden. Gewone potgrond verlicht met een kwart zand, kleikorrels onderin. Zaai rechtstreeks in de bak een twintigtal gebroken zaden verspreid over de oppervlakte, dun uit op 10 cm, giet zodra de oppervlakte droog is, om de twee dagen in de zomer. Voorzie twee bakken die u afwisselend om de drie weken opnieuw inzaait, zodat u altijd jong blad bij de hand hebt.

De eerste fout is één keer zaaien, in mei, een lange rij: alles bloeit in juni en de tuinier besluit dat koriander « in zaad schiet ». Ze schiet inderdaad door, maar men zaait haar in kleine hoeveelheden en vaak. De tweede is planten verspenen of een pot uit de handel op een warme vensterbank houden. De derde is de rij in juni laten uitdrogen, wat de bloei versnelt. Tot slot: wachten op de grote bladeren van « echte » koriander terwijl de plant al fijne, veerachtige blaadjes maakt; die kondigen de bloem aan, het is tijd om opnieuw te zaaien en die plant voor het zaad te laten staan.

Koriander wil een permanent koele grond, zonder ooit te verzuipen. Giet met een fijne broes, bij voorkeur ’s morgens, vier tot vijf liter per vierkante meter om de twee of drie dagen bij droog weer, meer op een zaaisel dat in opkomst is en nooit mag uitdrogen. Eén enkele dag droge grond in juni volstaat om de plant te overtuigen te gaan bloeien. In pot giet u zodra de oppervlakte verbleekt, om de twee dagen in de zomer, en leegt u de schotel. Een koriander die ’s morgens inzakt, heeft dorst; een koriander die vergeelt in een doorweekte grond, heeft te veel water.

Mulch de rij na het uitdunnen heel dun, 2 cm goed gedroogd grasmaaisel of vlasscheven, om de koelte te bewaren zonder de jonge planten te verstikken. Voeding: bijna niets. De compost van de bodemvoorbereiding volstaat; een teveel aan stikstof geeft grote maar flauwe en breekbare bladeren. Eén enkele gietbeurt met brandnetelgier verdund tot 5 % na de eerste snede zet de hergroei weer aan. In pot is een halve dosis vloeibare organische meststof om de drie weken voldoende. Een bleke koriander in pot mist eerder licht of water dan voeding.

Oogst zodra de planten 15 cm hoog zijn, door met een schaar de buitenste stengels op 3 cm boven de grond af te knippen, zonder het hart te raken: de plant geeft dan twee of drie snedes met tien dagen tussenruimte. Knijp de eerste bloemstengel weg zodra hij zich toont, wat twee weken blad oplevert, en laat daarna begaan. Het echte geheim ligt elders: zaai om de drie weken opnieuw van april tot september, telkens een meter, en trek de doorgeschoten rijen zonder spijt uit, op twee of drie planten na die u in bloei laat voor de insecten en het zaad. Koriander beheert u zoals radijs, in opeenvolging, niet als een vaste plant.

Koriander wordt weinig aangevallen. Bladluizen nestelen zich in juni soms op de schermen; een waterstraal, groene zeep aan 5 % of gewoon de zweefvliegen, aangetrokken door haar eigen bloemen, maken er komaf mee. Slakken knagen bij de opkomst aan de jonge zaaisels: ’s avonds rapen en as rond de rij. Rot van de wortelhals of een bacterieziekte die de bladeren vlekt, verschijnt in zware, te veel gegoten grond; geef ruimte, giet ’s morgens aan de voet en verander van plek. Herhaald zaaien op hetzelfde bed bevordert bodemziekten: wissel af met andere families dan de schermbloemigen.

Begin april: eerste zaaisel in volle zon, onder vliesdoek als het ’s nachts vriest. Mei: uitdunnen, eerste snedes, tweede zaaisel. Juni: zaaien in halfschaduw, ijverig gieten, bloemstengels wegknijpen, enkele planten in bloei laten. Juli: de voorjaarsrijen uittrekken of in zaad laten komen, nieuwe zaaisels in lichte schaduw. Augustus: bruin geworden zaad oogsten, najaarszaaisel, het productiefste. September: laatste zaaisel onder bescherming of in pot. Oktober-november: bladeren plukken onder vliesdoek of koude bak tot de strenge vorst. Een zaaisel van eind september in een koude serre geeft soms blad in februari.

Snijd de bladeren ’s morgens, wanneer ze breed en getand zijn, in de drie tot vier weken na de opkomst, voor de fijne blaadjes verschijnen. Voor het zaad laat u in juni-juli twee of drie planten bloeien, wacht u tot de schermen bruin worden en de zaadjes rammelen wanneer u ze wrijft, snijdt u de stengels op een droge ochtend eind augustus of in september, en hangt u ze een veertiental dagen ondersteboven in een papieren zak. Klop, wan en droog nog een week na. Een deel gaat in de molen, het andere dient voor de zaaisels van het jaar daarop, want koriander is een van de zeldzame kruiden waarin men zichzelf kan voorzien.