SpruitjesBrassica oleracea var. gemmifera

Spruitkool bezet het bed van juni tot februari en groeit tot een meter hoog: kies een bed dat u hem het hele seizoen kunt laten, in volle zon, en bij voorkeur beschut tegen de westenwind die hem in de winter omver legt. Hij houdt van zware, diepe en goed gestructureerde grond, waarin hij zich stevig verankert; onze klei- en leemgronden passen hem uitstekend, zandgrond minder. Respecteer een vruchtwisseling van vier tot vijf jaar zonder koolgewassen en vermijd de rechtstreekse nabijheid van aardbeien en tomaten. De plaats van erwten of tuinbonen, in juni uitgetrokken, is ideaal.

Dit is de kool die het meest te lijden heeft onder een teveel aan bemesting: in pas bemeste grond vormt hij losse, open spruiten die uiteenvallen. Bemest dus in de voorafgaande herfst, drie tot vier kilo rijpe compost per vierkante meter, tot vijfentwintig centimeter diep ingewerkt, of plant hem op het bed dat al bemest werd voor een veeleisende voorteelt. Bekalk licht op zure grond. Spit in het voorjaar niet: hark de oppervlakte los, verwijder het onkruid en druk vooral de grond opnieuw vast met een rol of de hark. Een aangedrukte grond geeft stevige stengels en vaste spruiten; een losse grond het omgekeerde.

Zaai op een zaaibed buiten van eind maart tot eind april, onder insectengaas, in rijen met tien centimeter tussenruimte, om de twee centimeter een zaadje, een centimeter diep. Een zaaisel in maart onder koud glas is mogelijk voor vroege rassen, maar een zaaisel in een verwarmde ruimte geeft opgeschoten planten die u beter vermijdt. Zaai niet na half mei: de plant zou geen tijd meer hebben om zijn spruiten te vormen voor de winter. Kies een laat en winterhard ras, Groninger, Sanda of Brilliant, voor een oogst van november tot februari, wanneer spruitkool echt op zijn best is.

Dun vanaf de opkomst uit op vijf centimeter of verspeen in potjes van acht centimeter in het stadium van twee echte bladeren. Een plant die klaar is om uit te planten, is zes tot zeven weken oud, heeft vijf of zes bladeren en een korte, robuuste stengel. Giet het zaaibed regelmatig, zonder het ooit te laten uitdrogen, en houd het gaas tot aan het planten tegen aardvlooien en koolvlieg. Als de planten opschieten door gebrek aan licht of ruimte, geven ze dunne stengels die de spruiten in de winter niet kunnen dragen. Een perspotplant uit het tuincentrum, gekocht in mei, is een goede inhaaloplossing, op voorwaarde dat hij gedrongen en donkergroen is.

Plant uit van half mei tot eind juni, bij bewolkt weer, met zestig tot zeventig centimeter tussenruimte in alle richtingen. Graaf een gat met een plantschopje, zet de plant tot aan de eerste bladeren in de grond en druk krachtig aan rond de stengel, met de vuist en dan met de hiel: dat is de belangrijkste handeling van de hele teelt. De plant moet weerstand bieden als u flink aan een blad trekt. Giet drie liter per plant in een gietkom. Leg een kartonnen kraag tegen de koolvlieg, en daarna een insectengaas op hoge bogen, of een fijnmazig net, tot eind september.

Spruitkool is geen groente voor een bloembak, maar hij groeit in een bak van veertig liter en vijfenveertig centimeter diep, gevuld met zware potgrond gemengd met tuinaarde en een derde compost, stevig aangedrukt. Kies een dwergras zoals Rubine of Long Island. Zet de bak in de zon, tegen een muur om hem tegen de wind te beschutten, geef vanaf juli een stok, giet in de zomer elke dag en geef om de drie weken gier tot in augustus. De spruiten zullen minder talrijk zijn, maar een bak op een Brussels terras, geoogst onder de rijm, heeft zijn charme.

Planten in losse, pas bemeste grond, zonder aan te drukken, is de belangrijkste oorzaak van open en onbruikbare spruiten. Te vroeg planten, in april, in rijke grond, geeft een enorme plant die zijn spruiten in september vormt, bij zacht weer, en ze ziet openvallen. Te dicht planten, op veertig centimeter, ontneemt de stengels lucht en licht. Het opbinden verwaarlozen op een winderige plek legt de planten in november omver en doet de spruiten rotten bij contact met de grond. Tot slot ontneemt oogsten voor de eerste vorst u de zoetheid die alleen de koude aan de spruitjes geeft.

Giet om de twee of drie dagen tijdens de twee weken na het planten, daarna tien tot vijftien liter per vierkante meter eenmaal per week in juli-augustus bij droog weer, aan de voet en ’s morgens. Een goede watervoorziening in de zomer laat de plant zijn stengel en blad opbouwen voor de spruiten zich vormen. Vanaf september vermindert u, en vanaf oktober giet u helemaal niet meer: vocht aan het einde van het seizoen in combinatie met zacht weer geeft losse spruiten. De mulch die in juli werd aangebracht, volstaat om de bodem koel te houden.

Mulch een maand na het planten met zes tot acht centimeter stro of gedroogd grasmaaisel, met de kraag vrij. Voed met mate: één gietbeurt brandnetelgier verdund tot 10 % in juli, eventueel een tweede begin augustus, en daarna niets meer. Elke late bemesting, in september, geeft open spruiten en zachte stengels die vorst slecht verdragen. Een handvol gezeefde houtas aan de voet in augustus levert de kalium die de weefsels verhardt en de winterhardheid verbetert. Als de onderste bladeren in de zomer vergelen, is dat normaal: verwijder ze.

Aard de voet van de stengels in juli tien centimeter aan, en opnieuw in september: de plant verankert zich, vormt wortels en weerstaat de wind. Op een blootgestelde plek zet u vanaf juli een stevige stok van een meter twintig en bindt u de stengel losjes op twee hoogtes vast. Verwijder in de loop van het seizoen de gele bladeren aan de voet, door ze naar beneden af te breken, om de spruiten lucht te geven. Rond eind september of begin oktober, wanneer de onderste spruiten zo groot zijn als een hazelnoot, snijdt u de kop van de plant af: de spruiten groeien dan allemaal samen en sneller. Doe dat niet bij zeer late rassen, die in februari worden geoogst.

De melige koolluis is de echte plaag van spruitkool: ze nestelt zich vanaf augustus in de spruiten in vorming. Spuit ze ’s morgens weg met de tuinslang, verstuif bij een aantasting om de vijf dagen groene zeep verdund tot 5 %, verwijder zwaar aangetaste spruiten, en laat in de buurt dille of koriander bloeien om zweefvliegen en lieveheersbeestjes aan te trekken. Het koolwitje houdt u tot september op afstand met gaas. De witte vlieg vestigt zich in de zomer onder de bladeren: waterstraal en onderste bladeren verwijderen. De koolvlieg voorkomt u met de kraag. Duiven vragen vanaf december een net.

In april zaait u op het zaaibed onder gaas. In mei verspeent u in potjes en plant u eind mei uit, met stevig aandrukken, kraag en gaas. In juni giet u en verjaagt u de slakken. In juli mulcht u, aardt u aan, bindt u op en geeft u eenmaal gier. In augustus houtas aan de voet, letten op bladluizen en koolwitje, gele bladeren verwijderen. In september opnieuw aanaarden, stoppen met gieten, het gaas eind van de maand weghalen, toppen. In oktober wacht u op de eerste vorst. Van november tot februari oogst u van onder naar boven en legt u een net tegen de duiven. In maart trekt u de stengels uit en voert u ze af, ze composteren slecht.

Wacht op de eerste echte vorst, vaak begin november, voor u oogst: de koude zet het zetmeel om in suiker en maakt de spruiten zoeter. Pluk van onder naar boven, met een duwtje van de duim naar beneden of met een mes, wanneer de spruiten vast zijn en zo groot als een walnoot, en verwijder daarbij het overeenkomstige blad. Oogst van verschillende planten tegelijk in plaats van één stengel kaal te plukken. De spruiten houden de hele winter stand op het veld, zelfs onder de sneeuw. In februari, wanneer de laatste spruiten opengaan, oogst u de jonge bladscheuten van de top, mals als jonge kool. Een stengel die in zijn geheel wordt afgesneden, blijft twee weken goed in de kelder.