AardbeiFragaria × ananassa

De aardbei wil minstens zes uur zon per dag, anders blijven de vruchten klein en zuur. Kies een goed gelegen bed, luchtig zodat de dauw snel opdroogt, maar beschut tegen de koude wind die de bloemen in april verschroeit. Ze houdt van lichte, humusrijke en licht zure grond, en lijdt in compacte kleigronden die ’s winters verzopen blijven: plant daar op ruggen van 15 tot 20 cm. Zet haar niet na aardappelen, tomaten of oude aardbeien, dragers van bodemziekten, en wacht vier jaar voor u naar dezelfde plek terugkeert.

Maak een maand voor het planten 25 cm diep los met de woelvork, verwijder zorgvuldig de wortels van kweekgras en haagwinde, die u nadien onmogelijk nog uit een aardbeibed krijgt, en werk drie tot vier kilo rijpe compost of goed verteerde mest per vierkante meter in. Voeg op kalkrijke grond, waar de bladeren vergelen, een emmer bladaarde of houtcompost per vierkante meter toe. Hark tot een vlak oppervlak, of maak ruggen van 60 cm breed met looppaden ertussen. Laat de grond onder een of twee regenbuien inklinken voor u plant.

Koop gecertificeerde planten, in potjes of met kluit, met een stevig hart en mooi groene bladeren, liever dan droge blootwortelplanten. Maak onderscheid tussen de eenmaaldragende, die een grote oogst in juni geven, en de doordragende, die in golven tot in oktober produceren: Elsanta, Darselect en Sonata voor de eerste groep, Mara des bois en Charlotte voor de tweede, Gariguette voor wie vroeg wil snoepen. Een twintigtal planten voedt een gezin. U kunt ook in juli de uitlopers van uw eigen productiefste planten van een of twee jaar oud laten wortelen, nooit van zieke of verouderende planten.

De beste periode loopt bij ons van 1 augustus tot 15 september: de planten wortelen in een warme grond, vormen in de herfst hun vruchtknoppen en geven al volop vanaf de maand juni daarop. Planten in maart-april werkt ook, maar geeft het eerste jaar weinig. Plant ’s avonds of bij bewolkt weer, om de 30 cm in de rij en met 40 tot 50 cm tussen de rijen, in een gat van tweemaal de kluit, met de wortels mooi naar beneden uitgespreid. De wortelhals moet precies op grondniveau komen: begraven rot hij, blootliggend droogt hij uit. Druk aan en giet een liter per plant.

Om het aardbeibed te vernieuwen zonder te kopen, kiest u in juni twee of drie krachtige, gezonde planten en laat u er elk drie of vier uitlopers aan. Leid de eerste rozet van elke uitloper op een potje potgrond dat u tot op grondniveau ingraaft, zet ze vast met een haarspeld van ijzerdraad of een steen, en knip de uitloper daarachter af, want de volgende rozetten zijn minder krachtig. Giet het potje regelmatig. In drie of vier weken is de rozet beworteld; snijd dan de band met de moederplant door en plant het jonge plantje begin augustus op een nieuw bed, zoals een gekochte plant.

De aardbei doet het goed in pot, op voorwaarde dat het volume volstaat: een pot van 20 cm en 5 liter per plant, een bloembak van 60 cm voor drie, een bak van 40 cm diep voor een tiental. Mengsel van twee derde potgrond en een derde compost, kleikorrels onderin, volle zon, uit de wind. De doordragende rassen, Mara des bois of Charlotte, passen er beter, met hun gespreide oogsten. Een hangmand houdt de slakken weg en laat de vruchten proper hangen. Giet in de zomer bijna elke dag, voed om de veertien dagen en vernieuw de planten om de twee jaar.

In oktober of november planten, te laat om te wortelen, en de helft van de planten in de winter verliezen. De wortelhals begraven of, omgekeerd, de wortels in de lucht laten. Te dicht planten, wat in juni grauwe schimmel bevordert. Alle uitlopers vanaf het eerste jaar laten lopen, wat het bed in twee seizoenen in een steriel tapijt verandert. Een aardbeibed vijf of zes jaar aanhouden, terwijl de productie al vanaf het vierde jaar instort. En tot slot de mulch voor de oogst vergeten en aardbeien vol aarde plukken. Een nieuw bed om de drie jaar, op een andere plek, lost bijna alles op.

De aardbei heeft oppervlakkige wortels en lijdt snel onder droogte, maar haat nat blad, dat grauwe schimmel aantrekt. Giet aan de voet of met een druppelslang, ’s morgens, zes tot acht liter per vierkante meter tweemaal per week zonder regen, elke dag in pot. De beslissende periode loopt van de bloei tot het einde van de oogst, waarin watergebrek kleine, harde vruchten geeft. Neem daarna in augustus een matig ritme aan, wanneer de knoppen voor het volgende jaar worden gevormd. Beperk sterk in de herfst en giet niet in de winter, behalve de potten onder een afdak.

Spreid eind april, voor de bloei, 5 cm proper stro, miscanthus of vlasscheven tussen de planten: de vruchten liggen droog, blijven proper, en de slakken bewegen minder makkelijk over dat ruwe tapijt. Zwart geweven doek of karton werkt ook, maar houdt onder onze regen het vocht vast. Voor de voeding krabt u in maart en in augustus, na de opkuis, een handvol compost aan de voet van elke plant in, en giet u bij de bloei smeerwortelgier verdund tot 10 %. Geen overmaat aan stikstof, die bladeren en uitlopers geeft ten koste van de vruchten. In pot: vloeibare organische meststof om de veertien dagen.

Knip vanaf mei alle uitlopers met de snoeischaar aan hun basis af, behalve die welke u voor de vermeerdering houdt: elke uitloper kost de plant een deel van haar oogst. Snoei na de pluk, in juli voor de eenmaaldragende, het oude blad tot 5 cm boven het hart terug, zonder dat te kwetsen, verwijder het vuile stro, wied en geef compost; de plant maakt in drie weken nieuw blad. Een aardbei produceert twee of drie jaar goed en gaat dan achteruit. Plant elk jaar een derde nieuw aardbeibed uit uitlopers, op een andere plek, en trek de planten ouder dan drie jaar uit.

Grauwe schimmel, botrytis, bederft de vruchten bij vochtig weer: geef 30 cm ruimte, mulch droog, giet ’s morgens aan de voet, pluk vaak en doe elke aangetaste vrucht in een emmer, niet op de grond. Slakken raapt u bij valavond en vangt u onder plankjes; de ruwe mulch en verhoogde potten helpen. Vogels, vooral merels, houdt u weg met een fijnmazig net over hoepels vanaf de eerste rode vruchten, goed tegen de grond aangedrukt. Echte meeldauw maakt de bladeren in een droge zomer wit: melk verdund tot 10 %. Tegen de taxuskever, waarvan de larven de wortels aanvreten, zijn nuttige aaltjes die u in augustus aangiet doeltreffend.

Maart: dode bladeren opruimen, compost, eerste wiedbeurt. April: vliesdoek over de bloemen op nachten met aangekondigde vorst, onder 0 °C, en overdag weg voor de bijen; mulchen eind april. Mei: smeerwortelgier, uitlopers wegknippen, net tegen de vogels. Juni-juli: oogst, regelmatig gieten, rotte vruchten verwijderen. Eind juli: de eenmaaldragende terugsnoeien, uitlopers uitkiezen voor de opvolging. Augustus: het nieuwe bed planten, compost. September-oktober: laatste doordragende vruchten, oude planten uittrekken. November: een laag dode bladeren tussen de rijen, zonder de harten te bedekken.

Pluk ’s morgens, wanneer de vruchten tot in de punt rood zijn, door het steeltje tussen duimnagel en wijsvinger te knijpen, om de twee dagen in het hoogseizoen. Om de oogst te spreiden, combineert u drie types: een vroeg ras zoals Gariguette vanaf eind mei, een seizoensras zoals Elsanta in juni, en doordragende tot in oktober. Een lage tunnel of stolpen die u in maart over een rij eenmaaldragende zet, vervroegen de oogst met twee tot drie weken; een vliesdoek over de doordragende in oktober verlengt haar met evenveel. Aardbeien in pot die u eind februari in een koude serre haalt, geven in mei.