BoerenkoolBrassica oleracea var. sabellica

Boerenkool is de minst veeleisende van alle kolen: bij voorkeur volle zon, maar lichte halfschaduw past hem ook, en hij verdraagt zowel zware als gemiddelde gronden, op voorwaarde dat ze diep en koel zijn. Hij blijft staan van juni tot maart en wordt zestig tot tachtig centimeter hoog: geef hem een bed dat u voor het voorjaar niet nodig hebt, liefst beschut tegen de westenwind, of plant hem achteraan in de moestuin, waar hij ook een mooie sierplant is, vooral de purperen rassen. Houd de vruchtwisseling van vier jaar zonder koolgewassen aan, de knolvoet verplicht ertoe. Hij volgt graag op erwten, tuinbonen en vroege aardappelen.

Een matige bemesting volstaat: drie kilo rijpe compost per vierkante meter, tot twintig centimeter diep ingewerkt in de voorafgaande herfst of een maand voor het planten. Vermijd verse mest, die zachte bladeren geeft en bladluizen aantrekt, en een teveel aan stikstof in het algemeen, wat de vorstbestendigheid schaadt. Bekalk licht op zure grond, zoals voor de andere kolen. Hark de oppervlakte los, verwijder de vaste onkruiden en druk de grond dan opnieuw vast met de hark: boerenkool, hoog en zwaar van blad, moet zich in vaste grond verankeren. Een goed gedraineerde bodem in de winter telt meer dan een rijke bodem.

Boerenkool eet u vooral van oktober tot maart: een zaaisel van half mei tot half juni is bij ons perfect. Vroeger gezaaid, in maart-april, geeft hij al bladeren in de zomer, maar enorme, vermoeide planten tegen de winter. Zaai op een zaaibed buiten, onder gaas, in rijen met tien centimeter tussenruimte, om de twee centimeter een zaadje, een centimeter diep, of rechtstreeks in potjes van acht centimeter, twee zaadjes per potje. De opkomst vraagt een week. Alle rassen zijn even winterhard; de palmkool Nero di Toscana is iets minder vorstbestendig dan de groene krulkolen van het type Westlandse Winter.

Dun uit op vijf centimeter of houd één plant per potje. Plant vijf tot zes weken na het zaaien, van eind juni tot eind juli, wanneer de plant vijf bladeren heeft, om de vijftig centimeter, zestig tussen de rijen, of veertig voor dwergrassen. Zet de stengel tot aan de eerste bladeren in de grond, druk stevig aan, giet drie liter per plant. Kartonnen kraag tegen de koolvlieg, daarna insectengaas tot september. Ter plaatse zaaien, drie zaadjes per pol om de vijftig centimeter, nadien uitgedund, werkt even goed voor deze weinig kieskeurige teelt.

Boerenkool wordt ook als jong blad geteeld, op de manier van mesclun, klaar in drie tot vijf weken. Zaai dicht, in rijen met vijftien centimeter tussenruimte of breedwerpig, van maart tot september, op fijne grond, en knip met een schaar op drie centimeter af wanneer de bladeren tien centimeter lang zijn: drie of vier hergroeien volgen. Red Russian en Nero di Toscana zijn uitstekend voor dit gebruik, mals en zacht. Deze methode bezet een hoekje van het bed gedurende zes weken, tussen twee teelten, en levert groene salades wanneer de sla ontbreekt, in april of september.

Boerenkool is de balkonkool bij uitstek. Een pot van twintig liter en dertig centimeter diep per plant, of een bloembak van veertig centimeter voor twee dwergplanten, gevuld met potgrond gemengd met een derde compost en goed aangedrukt, volstaat. Zet in de zon of halfschaduw, giet in de zomer om de twee dagen, geef om de drie weken gier tot in september. De bak kan de hele winter buiten blijven; zet hem bij strenge vorst dichter tegen een muur en controleer of hij niet doorweekt blijft. Een purperen ras zoals Redbor siert het terras en voedt tegelijk.

Te vroeg zaaien en te zwaar bemesten geeft reuzenplanten, zacht en vol bladluizen, die bij de eerste vorst lijden. Planten zonder aan te drukken laat de plant wiebelen en in november omvallen. Het gaas vergeten in juli-augustus betekent de plant terugvinden herleid tot zijn nerven door het koolwitje. Oogsten door de kop af te snijden, zoals bij een sluitkool, maakt een einde aan de productie; u moet blad per blad plukken. De gele onderste bladeren laten zitten trekt slakken en ziekten aan. Tot slot kost het vergeten van de duiven in de winter, wanneer de boerenkool het enige groen in de buurt is, u de oogst in een week.

Giet om de twee of drie dagen tijdens de twee weken na het planten, daarna tien liter per vierkante meter eenmaal per week in juli-augustus bij droog weer, aan de voet, ’s morgens. Boerenkool verdraagt droogte beter dan zijn neven, maar een plant die in augustus dorst heeft, geeft harde bladeren. Vanaf september volstaat de regen; in de winter is niets meer nodig, en een doorweekte bodem is zelfs zijn grootste vijand. In bak giet u wanneer het substraat twee centimeter diep droog is, en controleert u de drainage voor de winter.

Een maand na het planten mulcht u met zes tot acht centimeter gedroogd grasmaaisel, stro of bladeren, met de kraag vrij. Een gietbeurt brandnetelgier verdund tot 10 % in juli, een tweede begin augustus, en dat is alles: na half augustus geen enkele stikstofgift meer, anders blijven de bladeren slap en bevriezen ze. Een handvol houtas aan de voet eind augustus levert kalium en versterkt de winterhardheid. Zeer donkergroene, stevige bladeren in oktober zijn het teken van een evenwichtige teelt; bleke, gebobbelde bladeren verraden een teveel.

Aard de voet van de stengel in augustus tien centimeter aan, en opnieuw in oktober, om de plant, die hoogte wint, te verankeren. De grote rassen, palmkool en hoge krulkolen, worden op een winderige plek best vanaf september opgebonden, met een los bindsel. Breek regelmatig de onderste bladeren die vergelen naar beneden af, om te verluchten en te vermijden dat slakken er zich nestelen. De stengel komt zo geleidelijk kaal te staan onder een bos gezonde bladeren, als een kleine palmboom, wat volkomen normaal is en het oogsten vergemakkelijkt.

Het koolwitje is de zomerplaag: insectengaas van het planten tot eind september, anders wekelijkse inspectie, eitjes platdrukken en rupsen wegrapen. De melige koolluis nestelt zich in de gekrulde bladeren, moeilijk te verjagen: waterstraal, groene zeep verdund tot 5 %, sterk aangetaste bladeren verwijderen; de eerste vorst ruimt ze op. De witte vlieg vliegt in augustus in wolken op van onder de bladeren: waterstraal ’s morgens, onderste bladeren weghalen. Vanaf december verslinden de duiven de boerenkool in enkele dagen: net of gaas op bogen, zonder contact met de bladeren. Kraag tegen de koolvlieg bij het planten.

In mei-juni zaait u op het zaaibed of in potjes onder gaas. In juni-juli plant u na de erwten, drukt u aan, kraag, gaas, gieten. In juli mulcht u en geeft u gier. In augustus aanaarden, houtas aan de voet, letten op bladluizen en rupsen, gele bladeren verwijderen. In september haalt u eind van de maand het gaas weg, bindt u op en begint u de onderste bladeren te plukken. In oktober opnieuw aanaarden, oogsten. Van november tot februari oogst u na de vorst en legt u het net tegen de duiven. In maart plukt u de jonge scheuten en de bloemknoppen, en trekt u de plant uit voor de bloei hem uitput.

Pluk blad per blad, te beginnen onderaan, zodra ze zo groot zijn als een hand, door ze met een beweging naar beneden netjes tegen de stengel af te breken. Laat altijd het hart en vijf of zes bladeren staan zodat de plant blijft produceren, van september tot maart. Oogst bij vorstvrij weer of laat de bladeren aan de plant ontdooien, ze zijn veel zoeter na een koude van min vijf. Verwijder de middennerf voor het koken. Eind maart bereidt u de nog gesloten bloemknoppen als broccoli, en de jonge voorjaarsbladeren zijn de malste van het jaar.